Het Delft van Toen: Barbara van Gelder

DELFT - Wie de deur van Barbara van Gelder haar studio in Delft openduwt, stapt een andere tijd binnen. Overal hangen kragen, jurken en linten in goud, paars en kant. Op een tafel liggen maskers uit Venetië, in een hoek staat een pop in een Rembrandt gewaad. Tussen deze wonderlijke verzameling beweegt Barbara zelf. ‘Ik vertel geschiedenis, maar dan met gevoel, humor en een beetje theater.’ Bezoekers trekken laarzen aan, stappen in een kostuum en zijn plots tijdreizigers in Delft. 

Door: Doris Steijger

Van dans naar geschiedenis
Barbara’s fascinatie voor kostuums en verhalen begon in de danswereld. In 1995 startte ze haar eerste bedrijf, Dance Project, waarmee ze dansvoorstellingen maakte. Ze werd gevraagd door het Amsterdam Museum om een voorstelling te maken over honderd jaar dansgeschiedenis. ‘Daar begon het verzamelen van kostuums,’ zegt ze. ‘Daarna is het eigenlijk gewoon ontploft.’ Onder de naam Something Extra creëerde Barbara een wereld waarin theater, kunst en educatie samengaan.

Verliefd op Delft
Barbara kwam in haar studententijd naar Delft, niet voor studie, maar voor de liefde. ‘Ik ben in Delft verliefd geworden op mijn studentje,’ vertelt ze met twinkelende ogen. ‘Hij studeerde natuurkunde, ik geschiedenis in Rotterdam. Sinds mijn achttiende loop ik hier al rond.’ Haar liefde voor de stad is gebleven. ‘Je zou denken dat een stad op een gegeven moment gewoon wordt, maar dat is het helemaal niet. Er zit hier zóveel geschiedenis, zóveel mooie verhalen.’ Rond 2008 begon ze die verhalen actief zichtbaar te maken. ‘Ik ben onderzoek gaan doen naar de historische bewoners van Delft,’ vertelt ze. ‘

Een kleine studio vol grote verhalen
In haar studio vertelt Barbara over Hugo de Groot, Johannes Vermeer en Jan Steen. Terwijl ze praat, voel je dat het voor haar niet om feiten gaat, maar om verbeelding. ‘Ik wil dat mensen het zien, horen, ruiken bijna,’ zegt ze. ‘Dat ze even in die tijd stappen. Ze laat zien waar ooit de grachten liepen, vertelt over de ‘twee looien kloten’ waarmee Stevin Aristoteles ongelijk bewees, en brengt het huishouden van Jan Steen weer tot leven. ‘Ik transformeer mensen’,’ zegt ze stellig. ‘Mensen beleven hier geschiedenis.’ Barbara noemt zichzelf een ‘kostuumkunstenaar’. Alles in haar studio vertelt een verhaal, van de rokken tot de kanten kragen. ‘Ik heb een historische én hysterische collectie,’ zegt ze lachend.

Historisch, hysterisch
Een van haar favoriete momenten is wanneer bezoekers zich aankleden. ‘Ik begin altijd met de schoenen,’ vertelt ze. Zodra je die aandoet, voel je de geschiedenis. En langzaam bouw ik het verder op, tot ze helemaal in een ander tijdperk zitten.’

Het resultaat is een mengsel van verwondering en plezier. ‘Ik hoor regelmatig: dit is de leukste geschiedenisles die ik ooit gehad heb,’ vertelt Barbara trots. ‘En dat vind ik het mooiste compliment. Want dat is precies wat ik wil, geschiedenis voelbaar maken.’

De stad als levend schilderij
Wie met Barbara door Delft loopt, kijkt nooit meer hetzelfde naar de stad. ‘Ze ziet de stad als een levend schilderij vol verhalen. ‘Ik zie de personages lopen,’ vertelt ze. ‘Dan denk ik: daar woonde die, daar liep die. En dan fantaseer ik wat ze met elkaar besproken zouden hebben.’ Haar nieuwsgierigheid is grenzeloos. ‘Dat is wat Delft voor mij zo bijzonder maakt,’ zegt ze. ‘Nieuwsgierigheid moet het doen, dat zei Anthony van Leeuwenhoek ook. En ik geloof dat hij gelijk had.’

Na dertig jaar dansen, vertellen, kostumeren en dromen blijft Barbara onvermoeibaar. ‘Ik zit nooit stil,’ zegt ze met een lach. ‘Elke dag komt er wel een nieuw idee bij. Mijn doel is simpel: ik wil dat mensen de geschiedenis voelen, en er een beetje om lachen ook.’ Zo, in haar studio, een combinatie van museum, theater en werkplaats, vervaagt de grens tussen verleden en heden.