Delfts bier, hameren op de naam

DELFT - Brouwerij de Hamer, brouwerij de Drie Hameren, een hamer heeft toch geen betrekking op het ambacht van bierbrouwen? Toch waren deze brouwerijen in Delft gevestigd, evenals het Enkele Truweel, de Twee Truwelen en de Drie Truwelen.

Door Jeroen Stolk

Een truweel (troffel) is overduidelijk metselaarsgereedschap. Waarom gaf men brouwerijen deze namen? Daar konden verschillende redenen voor zijn; gereedschap verwijst bijvoorbeeld naar vakmanschap. Ook kon het zijn dat een brouwerij zich vestigde in een pand dat die naam droeg omdat er ooit een dergelijke ambachtsman had gewoond. 

Daarnaast kon een brouwerij naar de locatie vernoemd worden, hoewel doorgaans het omgekeerde het geval was: de straat werd naar de brouwerij vernoemd. Denk daarbij aan de Kloksteeg, de Hoefijzersteeg en waarschijnlijk ook de Drie Akerstraat. 

Een aker is een oude benaming voor eikel. Eikels vormden beslist geen ingrediënt voor bier. Dus vanwaar een brouwerij met als naam de Drie Akeren? In Delft kunnen we daarover geen uitsluitsel geven, maar in Rotterdam bevond zich eveneens een brouwerij die de Drie Akeren heette. Deze was vernoemd naar de eigenaar Antoni van Akeren. 

Zoals bedrijven dat tegenwoordig doen met reclames, streefde men vroeger ook naar naamsbekendheid. Bedrijfslogo en bedrijfsnaam prijkten op het uithangbord van de brouwerij. Wel zo handig, want huisnummers bestonden nog niet. 

We weten dat brouwerij ‘de Sleutel’, op de hoek van de Oude Delft met de Baljuwsteeg, een houten sleutel als uithangbord voerde. En bier(impost)pachter Adriaen van Leeuwen registreerde in 1645 een schuit tussen de Oostpoort en het Oosteinde waarop zich biervaten bevonden met daarop drie zonnen. Naar de gelijknamige Delftse brouwerij. 

Aan enige vorm van humor leek het de brouwers overigens niet te ontbreken want brouwerij de Ooievaar bevond zich niet ver van brouwerij de Vis. 

Teruggekomen bij al die truwelen merken we nog op dat naast ‘het Enckelde Truweel’ (westzijde Oude Delft); ‘de Twee Truwelen’ (oostzijde Voorstraat) en ‘de Drie Truwelen’ (zuidzijde Hoefijzersteeg) er in Delft ook nog brouwerij het Truweel met de Kroon was. Deze bevond zich aan de oostzijde van de Koornmarkt, ter hoogte van het huidige huisnummer 64.