Delfts bier, werken als een paard

DELFT - Al enkele weken nemen we u mee op ontdekkingstocht door de Delftse biernering van weleer. Eén van de eerste bewerkingen die het graan onderging in het brouwproces was het malen. Dit kon men bij een zelfstandige molenaar laten doen of in de eigen brouwerij. Een aantal Delftse brouwerijen had daartoe een molenaar in dienst. 

Door Jeroen Stolk

Zo was Adriaen Wouters molenaar in brouwerij de Pot met de Croon en Jan Jansz. in de Dubbele Sleutel. De brouwersmolen kon worden aangedreven door de wind of door een paard. 

Een oude benaming voor paard is ros. Daarom noemden men dergelijke molens rosmolens. Vooral dit type molen werd door de Delftse brouwers gebruikt. 

Net als bij windmolens werd het graan gemalen tussen de molenstenen. De werking van windmolens en rosmolens kwam dan ook erg overeen. Het verschil zat ‘m in de aandrijving die bij de rosmolen door een paard (of ezel) geleverd werd. 

Doordat via een mechanisme van balken en tandwielen de paardenkracht werd overgebracht, kon de ruimte waarin gemalen werd gescheiden blijven van die waar het paard zijn werk deed. 

Ook Delftse brouwerijen als Dubbele Vuijsthamer. De Vis en De Bonte Mantel waren voorzien van een rosmolen. Brouwerij de Bonte Mantel bevond zich aan de Wijnhaven ter hoogte van het huidige huisnummer 15. De brouwerij liep in westelijke richting ver door achter de behuizingen van de Boterbrug. 

Al in 1536 was de brouwerij met mouterij in gebruik. Eigenaar was Mr. Euwout Robbrechtsz. van Schilperoort. In 1586 deed hij het bedrijf over aan zijn zoon. 

Wanneer een brouwerij niet over een eigen molen beschikte kon de brouwer zijn graan laten malen bij een van de vele zelfstandige graanmolenaars die Delft rijk was. 

Alleen al op de stadswallen bevond zich aanzienlijk aantal graanmolens. Redenen om ze op die plaats te zetten waren veiligheid (blikseminslag, afbreken wieken), efficiëntie (ze vingen daar meer wind) en het feit dat ze ook nog eens als uitkijkpost gebruikt konden worden. 

Bijgaande afbeelding is een oude prent van een rosmolen (onbekende kunstenaar). 

Duidelijk zichtbaar is de overbrengen van de energie (via bomen en tandwielen) naar de naastgelegen ruimte.