Het Delft van Toen: Het Delftse geschiedenisfestival

DELFT - Wie aan de geschiedenis van Delft denkt, noemt al snel Willem van Oranje, Johannes Vermeer of de Oude Kerk. Maar wie kent Rikarde van Holland? Nelleke Tanis is historicus en doet onderzoek naar de geschiedenis van Delft. Vanuit haar fascinatie voor de verhalen van gewone Delftenaren en vergeten verhalen richt ze het Delfts Geschiedenisfestival op.

Door: Doris Steijger

‘We vieren dit jaar alweer 780 jaar stadsrechten in Delft. Rikarde is de persoon die daar voor gezorgd heeft. Je kan haar ook wel de moeder van Delft noemen’, vertelt Nelleke. Jonkvrouw Rikarde speelde een belangrijke rol bij het vroege ontstaan van Delft. In haar huis werd op 15 april 1246 de stadsrechtoorkonde uitgevaardigd. Later was zij betrokken bij de stichting van het Oude Gasthuis en stichtte ze het klooster Koningsveld. Toch is haar naam bij veel Delftenaren onbekend. Precies dat soort vergeten verhalen wil Nelleke een podium geven tijdens het eerste Delfts Geschiedenisfestival, op 30 en 31 oktober.

Geschiedenis voor iedereen
Het idee voor het festival ontstond tijdens Nellekes eigen onderzoek naar hoe de ‘gewone’ burger in revolutietijd (1787-1820) leefde in Delft. ‘Hoe gewone mensen de grote veranderingen in de geschiedenis hebben meegemaakt.’ Juist die alledaagse ervaringen vindt ze interessant en ging ze op zoek naar meer verhalen in de geschiedenis. Hoe meer mensen ze sprak, hoe meer ze ontdekte hoeveel er in de stad te vertellen is. Daarom wilde ze alles samenbrengen in één programma. Niet alleen de grote historische namen, maar juist de verhalen van mensen die veel dichter bij het dagelijks leven staan.

Nosferatu in Delft
Het programma groeide snel. ‘Je krijgt een miljoen ideeën. En iedereen om je heen komt ook nog met een miljoen ideeën.’ Op vrijdagavond begint het festival met een verhalenavond over Delft. Zaterdag zijn er stadswandelingen, rondleidingen en activiteiten door de stad. Zo is er een wandeling over middeleeuwse vrouwen, waarbij ook het verhaal van Rikarde wordt verteld. Omdat het festival op Halloween valt kan een beetje griezelen niet ontbreken. Daarvoor hoef je in Delft niet eens je fantasie te gebruiken: in de jaren zeventig werd de stad zelf het decor van de horrorfilm Nosferatu. Museum Paul Tétar van Elven wordt ‘s avonds de horrorfilm vertoond.

Jij bent ook geschiedenis
Het meest bijzondere onderdeel van het festival vindt Nelleke misschien wel het onderdeel waarin bezoekers zelf geschiedenis maken. Op verschillende plekken in de stad kunnen Delftenaren korte interviews laten afnemen over hun leven. ‘Heel veel mensen zeggen dan: ja, maar ik heb nooit iets bijzonders meegemaakt. Maar juist die verhalen zijn we op zoek.’ Wat voor de één vanzelfsprekend lijkt, kan voor een volgende generatie ineens veel vertellen over de tijd waarin we leven. Zelf merkte ze dat tijdens haar onderzoek naar cholera, toen de coronapandemie uitbrak zag ze opeens vergelijkingen. ‘Door corona werd geschiedenis ineens iets wat ik zelf meemaakte.’ De interviews worden bewaard in het Stadsarchief. ‘Jouw verhaal is ook deel van de geschiedenis van Delft en belangrijk om vast te leggen.’

Niet alleen terugkijken
Voor Nelleke gaat het festival uiteindelijk niet alleen over het verleden. Geschiedenis kan mensen ook met elkaar en met hun stad verbinden. Toen ze zelf in Delft kwam wonen, kende ze nauwelijks mensen. ‘Ik dacht: hoe leer ik hier mensen kennen?’ Via vrijwilligerswerk raakte ze steeds meer betrokken bij de stad. Volgens haar kunnen gedeelde verhalen hetzelfde doen. ‘Mensen hebben elkaar altijd verhalen verteld over vroeger, dat is altijd een verbindende factor geweest.’ Het festival wordt volledig vrijwillig georganiseerd. Elk jaar hoopt ze het festival een stukje uit te breiden. Voor nu hoopt ze vooral dat bezoekers nieuwsgierig worden. Naar de grote verhalen, maar vooral naar de kleine. Want misschien ligt de interessantste geschiedenis van Delft niet in een geschiedenisboek, maar gewoon bij de buurman om de hoek. Het volledige programma is te vinden op de website van het Delfts Geschiedenisfestival.