Het Delft van Toen: Alex Poldervaart

DELFT - Tussen rijen archiefdozen, oude foto’s, filmrollen en glasnegatieven wordt dagelijks gewerkt aan het bewaren van het geheugen van de stad. Daar loopt ook Alex Poldervaart rond. Als collectiebeheerder Beeld en Geluid én vrijwilligerscoördinator bij Erfgoed Delft zorgt ze er samen met haar collega’s en tientallen vrijwilligers voor dat het Delft van gisteren niet verloren gaat. Achter iedere doos schuilt een nieuw verhaal, en juist dat maakt haar werk iedere dag anders.

Door: Doris Steijger

Hoewel Alex uit Schiedam komt, liep er al vóór haar baan bij Stadsarchief Delft een onzichtbare lijn naar Delft. Pas toen ze in 2019 bij het archief begon, ontdekte ze hoe vaak die stad al in haar leven was opgedoken. Zo lag haar eerste appartement in de Schiedamse J.C. van Markenstraat, zonder dat ze toen wist wie de Delftse industriepionier was. Inmiddels leert ze de stad steeds beter kennen. Niet alleen door de straten van Delft, maar vooral door de duizenden foto’s, films en verhalen die dagelijks door haar handen gaan.

Meer dan alleen oude foto’s
Wie denkt dat Beeld en Geluid alleen uit oude foto’s bestaat, vergist zich. Terwijl Alex door de depots loopt, wijst ze op tekeningen, affiches, bouwtekeningen, glasnegatieven, filmrollen, cassettebandjes en videobanden. ‘Alles wat plat is en een plaatje, bewegende beelden en wat geluid heeft.’ De omvang van de collectie is nauwelijks te bevatten. Alleen al online zijn honderdduizenden beelden beschikbaar, maar een veel groter deel wacht nog op beschrijving en digitalisering. ‘Een miljoen beelden zou me uiteindelijk niet verbazen.’ Toch bewaart het Stadsarchief lang niet alles. ‘Het idee dat een archief alles opneemt, is niet zo,’ legt Alex uit. ‘Wij selecteren aan de poort.’ Alleen materiaal dat iets vertelt over de veranderende stad en haar inwoners krijgt een plek in de collectie.

Het geheugen van de stad
Die veranderende stad vormt de rode draad in haar werk. Daarom volgen zij en haar collega’s het nieuws op de voet. Als ergens een gebouw wordt gesloopt, een nieuwe wijk verrijst of een bijzondere gebeurtenis plaatsvindt, moet het worden vastgelegd. ‘Je moet heel erg in de actualiteit zitten,’ zegt ze. ‘Erbij zijn als de eerste paal de grond ingaat. Erbij zijn als er gesloopt wordt.’ Dat betekent ook voortdurend keuzes maken. Jaarlijks terugkerende evenementen hoeven niet steeds opnieuw uitgebreid gefotografeerd te worden, maar nieuwe ontwikkelingen wel. Zo liet het archief de Keti Koti-herdenking in Delft bewust vastleggen. ‘Dat wil je natuurlijk bewaren. Dat is geschiedenis.’ Alex probeert daarbij verder te kijken dan de bekende verhalen. Juist groepen die vroeger nauwelijks zichtbaar waren, verdienen volgens haar een plek in het archief. ‘We willen alle stemmen uit de samenleving terugzien in het archief.’

Werken in de kou
Voor Alex is iedere doos in het Stadsarchief een verrassing. ‘Je weet vaak niet wat erin zit. Dat maakt het juist zo spannend.’ Van complete familiearchieven tot een Monopolyspel uit de Tweede Wereldoorlog: elk object vertelt een verhaal over Delft en haar inwoners. Om de collectie te beschermen, worden foto’s en films bewaard in een gekoeld depot van vier graden. Een van de grootste schenkingen is het omvangrijke DSM-archief, terwijl duizenden glasnegatieven van fotograaf Odijk nog wachten op digitalisering. ‘Onze handen jeuken om daarmee aan de slag te gaan.’ Vrijwilligers zijn daarbij onmisbaar om de collectie toegankelijk te maken.

Het oudste beeld van Delft
Misschien wel het meest bijzondere object bevindt zich in een kleine beschermende verpakking. Voorzichtig haalt Alex de oudste foto uit de collectie tevoorschijn: een daguerreotypie van Kwasi Boachi, de Ghanese prins die later bekend werd uit ‘De zwarte met het witte hart’. Het beeld verandert van positief naar negatief zodra ze het kantelt in het licht. ‘Er is er maar één van’, zegt ze. Voor Alex laat het zien waarom juist dit werk zo bijzonder is. Niet alleen de grote geschiedenis krijgt een plek in het archief, maar ook de levens van alle Delftenaren.