Het Delft van Toen: Xavier van Lijden

DELFT – Aan de oude Wijnhaven bevindt zich een winkel die al meer dan een eeuw geschiedenis ademt: ‘Wilmer’s Sigarenmagazijn’. Opgericht op 4 oktober 1919, heeft deze tabakszaak een indrukwekkende geschiedenis die teruggaat tot de tijd van Van Andels tabakfabrieken, waar de wortels van deze familiezaak liggen. Xavier van Lijden en zijn vrouw Yvette zijn inmiddels de vierde generatie die de winkel beheren.

De oorsprong van de winkel ligt in de Van Andels tabakfabrieken, die niet alleen sigaren produceerden maar ook hun eigen winkels runden. ‘Het pand aan de overkant, waar nu Van Leeuwen opticien zit, was destijds het winkelpand,’ vertelt Xavier. ‘Het huidige pand werd in 1919 volledig verbouwd, inclusief een nieuwe voorgevel, en vanaf dat moment begon de winkel officieel op deze locatie.’

100 jaar later
Nu, meer dan honderd jaar na de opening, heeft de winkel vele veranderingen ondergaan. Eén ding is echter altijd hetzelfde gebleven: ‘Het interieur dat wij nu hebben, is nog helemaal authentiek,’ vertelt Xavier trots. Hij laat ondertussen een oude foto zien die gemaakt is tijdens de opening in 1919. ‘De enige verandering aan het interieur is dat de toonbank is opgehoogd. Dat moest vanwege wetgeving voor betere arbeidsomstandigheden. Vroeger waren de mensen natuurlijk een stuk kleiner.’ Verder doet de winkel er alles aan om de authentieke uitstraling te behouden. ‘Die ophoging heb ik zelf gemaakt, precies in stijl met het oude interieur. Wanneer je dus de winkel instapt, de aroma’s van tabak ruikt en om je heen kijkt, lijkt het net of je even terug in de tijd bent gestapt.’

Toch is er in honderd jaar tijd meer veranderd dan alleen de toonbank. ‘Vroeger ging de tabak in puntzakken over de balie. Klanten gebruikten de tabak dan vaak voor hun pijp of om er zelf sigaretten mee te rollen.’ Eén puntzak tabak zou tegenwoordig een duur grapje zijn. ‘Wat je nu juist ziet, is dat mensen meer op kwaliteit letten. Sigaren bijvoorbeeld worden niet meer dagelijks gerookt, wat vroeger nog wel het straatbeeld was. Nu roken mensen eens per week een echt goede sigaar, in alle rust om te ontspannen of juist op een speciale gelegenheid om iets te vieren.’

Uitdagingen in de moderne tijd
De tabaksindustrie is de afgelopen jaren onderhevig geweest aan steeds strengere wetgeving, iets waar Xavier gemengde gevoelens over heeft. ‘Het is een beetje krom, want wij moeten natuurlijk alles afschermen. Je mag niet naar binnen kunnen kijken, je mag geen tabak kunnen zien,’ zegt hij. ‘Dit terwijl andere producten zoals alcohol en suiker vrijelijk kunnen worden geadverteerd en verkocht.’ Toch begrijpt hij ook wel dat er maatregelen genomen moeten worden. Xavier vindt dat de politiek soms moeilijk doet: ‘Bij ons hier worden soms wereldproblemen tijdens een bakje koffie ter plekke opgelost,’ grinnikt hij.

Het dorpse Delft
Xavier heeft in zijn tijd ook de stad Delft drastisch zien veranderen. Wat hij vooral mist, is het dorpse gevoel. ‘Het is wel veel massaler geworden allemaal, vroeger was Delft echt een dorp. Naar de binnenstad gaan was voor mij als kind echt een uitje,’ zo blikt hij terug. Gelukkig heeft hij dat dorpse gevoel nog wel een beetje in zijn winkel. ‘Het contact met klanten, de praatjes, is gewoon heel leuk. We kennen onze klanten goed.’

Soms wel té goed. ‘Toen wij terugkwamen van vakantie, zei een klant: “Jullie mogen niet meer weg, hè? Ik moest mijn tabak bij iemand anders halen, maar wist helemaal niet meer wat ik rookte.” Hij was zo gewend dat wij het pakten zodra hij binnenkwam, dat hij niet eens meer keek naar zijn tabak,’ zo vertelt Xavier. ‘Er is geen dag hetzelfde hier,’ zegt hij, en daarmee vat hij perfect samen wat deze winkel al meer dan honderd jaar drijft.