Delfts bier, vrouwen die brouwen

DELFT - De grote zelfstandigheid die Hollandse vrouwen genoten ten opzichte van hun seksegenoten elders kwam al eerder ter sprake. Dat deze zelfstandigheid ook was doorgedrongen in de brouwnijverheid mag geen verrassing heten. Immers, vrouwen stonden aan de basis van het bierbrouwen.

Door Jeroen Stolk

Het brouwen van bier behoorde in de Middeleeuwen aanvankelijk tot de taken die de vrouw des huizes uitvoerde, net als dat bijvoorbeeld met bakken van brood het geval was. Pas in de late Middeleeuwen, toen bier op commerciële schaal gebrouwen ging worden, kwam de man als brouwer in beeld. 

Maar ook in de periode waarin mannen de brouwnering domineerden waren er af en toe vrouwen als brouwster te vinden. Vaak brouwden ze op kleine schaal voor de buurt of de lokale markt of om het te tappen in kleine tavernes of drinkhuizen. Ze droegen op deze wijze bij aan het gezinsinkomen. Er waren dan ook steden waar vrouwen toegang genoten tot het brouwersgilde, al was dat met restricties. 

Reden waarom het brouwen uiteindelijk een zaak van mannen werd ligt in het feit dat zij als hoofd van het gezin de bevoegdheid hadden te investeren. Toch waren er ook nu nog vrouwelijke brouwers actief. Meestal waren dat weduwen die het bedrijf van hun overleden echtgenoot voortzetten, soms jarenlang. 

Doordat de gilden de brouwsters steeds meer beperkingen oplegden, waren op een gegeven moment alleen deze weduwen nog actief als brouwster. Of leidden zij het bedrijf tot de leeftijd waarop hun zoon volwassen werd. 

In Delft waren meerdere brouwsters te vinden zoals Maertge Antonisdr. die in 1579 gelieerd was aan brouwerij de Dubbele Sleutel en in 1590 was Baeltgen Gerryts brouwster in brouwerij de Vis. Elisabeth Jansdr. brouwde in de Zwaanshals (1609) en twee jaar later produceerde Vrankgen Jansdr. het goudgele vocht in de Dubbele Beugel. 

Met deze kennis is het maar de vraag in hoeverre de tekst van een tamelijk oud liedje nog stand houdt. Daarin kwam namelijk de zin voor: “Leve de man die het bier uitvond”. Wie weet was die ‘man’ wel een vrouw.