Samen naar een toegankelijker Delft

DELFT - In Delft is het gemeentebestuur vastbesloten om een inclusievere en toegankelijkere stad te creëren waar iedereen, ongeacht fysieke of mentale beperkingen, volwaardig kan deelnemen aan het stadsleven. Onder de naam ‘Samen naar een toegankelijker Delft’ heeft de gemeente in samenwerking met belanghebbenden een Delftse Inclusie Agenda opgesteld. Deze agenda beschrijft de stappen die genomen worden om de stad toegankelijker te maken voor alle inwoners.

Door Cheyenne Toetenel

De Delftse Inclusie Agenda vindt haar oorsprong in het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap, dat Nederland in 2016 ondertekende. Dit verdrag zet gemeenten aan tot het ontwikkelen van lokaal inclusiebeleid en de uitvoering ervan. Het sociaal model, dat aan dit verdrag ten grondslag ligt, stelt dat een handicap vooral ontstaat door de manier waarop de samenleving is georganiseerd. De focus ligt dan ook op het wegnemen van deze belemmeringen. Wethouder Joëlle Gooijer van Inclusief Samenleven benadrukt dat de Delftse Inclusie Agenda zich richt op mensen met verschillende soorten beperkingen: fysiek, psychisch en verstandelijk. “We willen een stad zijn voor iedereen, maar we weten ook dat niet iedereen zomaar mee kan doen. Daarom moeten we extra stappen zetten om drempels, zowel letterlijk als figuurlijk, weg te nemen." 

Proces
In 2016 diende Joëlle Gooijer, destijds nog raadslid, zelf de motie voor een Delftse Inclusie Agenda in, geïnspireerd door de ratificatie van het VN-verdrag. "De motie werd unaniem aangenomen, maar de implementatie was complex, onder andere omdat er geen bestaande afdeling voor inclusie of toegankelijkheid was", vertelt Gooijer. "Ook toen al wilde men het proces samen met betrokkenen vormgeven, wat door de coronapandemie vertraging opliep." In 2022 werd Gooijer wethouder en verantwoordelijk voor haar eigen motie. "We richtten een Toegankelijkheidsnetwerk op om diverse perspectieven te verzamelen en praktische signalen om te zetten in beleid. Hoewel het langer duurde dan gehoopt, ben ik blij dat de agenda er nu ligt. De agenda bouwt voort op bestaande inspanningen, maakt deze zichtbaar en versterkt ze." Een cruciale rol in het opstellen en uitvoeren van de agenda wordt gespeeld door het Toegankelijkheidsnetwerk, dat bestaat uit ervaringsdeskundigen. Deze groep, opgericht in oktober 2023, zorgt ervoor dat de stem van de mensen voor wie de agenda bedoeld is, wordt gehoord. "Ervaringsdeskundigen leveren waardevolle inzichten", benadrukt Gooijer. "Daarom hebben we onder het motto ‘Niets over ons, zonder ons’ de Delftse Inclusie Agenda met hen opgesteld. De ervaringsdeskundigen helpen ons prioriteren welke maatregelen op dit moment moeten worden genomen."

Negen thema’s
De Delftse Inclusie Agenda is opgebouwd rond negen thema’s die deels in samenwerking met de stad tot stand zijn gekomen. Deze thema’s weerspiegelen de diverse manieren waarop toegankelijkheid kan worden bevorderd.

Bewustwording
Bewustwording is essentieel om de toegankelijkheid in Delft te verbeteren, stelt de wethouder. "Je merkt in de stad, ook binnen onze eigen ambtelijke organisatie, dat veel mensen zich niet bewust zijn van belemmeringen voor mensen met een beperking. Denk bijvoorbeeld aan verkeerd geplaatste fietsen, die slechtzienden of mensen met een rollator in problemen brengen. Of de kruising van de Peperstraat en Koornmarkt, waar het door de onduidelijke wegindeling voor mensen zónder beperking al een uitdaging is om over te steken. Het begrijpen en rekening houden met de behoeften van mensen met een beperking is cruciaal en vormt de kern van deze agenda." De Week van de Toegankelijkheid en ervaringswandelingen zijn belangrijke initiatieven om dit bewustzijn te vergroten, waarbij inwoners, ambtenaren en organisaties inzicht krijgen in de dagelijkse uitdagingen van mensen met een beperking. "Door bijvoorbeeld onze ambtenaren van Openbare Ruimte te laten ervaren hoe de stad is voor mensen met een beperking, kunnen zij hier in het vervolg beter rekening mee houden bij nieuwe ontwerpen. Voor elke afdeling geldt dat toegankelijkheid moet worden verankerd in het reguliere proces."

Gemeentelijke organisatie
De Delftse Inclusie Agenda streeft naar een gemeente die voor alle inwoners toegankelijk is. Ervaringsdeskundigen werken samen met gemeentemedewerkers om de toegankelijkheid van het stadskantoor te evalueren en verbeteren, met een focus op bewustwording en training voor gemeentepersoneel om beter in te spelen op de behoeften van diverse doelgroepen.

Openbare ruimte
Het thema openbare ruimte leeft sterk onder de inwoners van Delft, met veel signalen over ontoegankelijkheid. "Een handleiding voor het melden van deze problemen is gemaakt en de gemeentelijke website is verbeterd met een aparte knop voor ontoegankelijke situaties", vertelt Gooijer. "Zo krijgen wij ook beter zicht op problematische situaties." Het Toegankelijkheidsnetwerk gaat regelmatig overleggen met gemeentelijke afdelingen om de openbare ruimte toegankelijker te maken.

Werk en inkomen
Werk draagt bij aan onbeperkt meedoen en biedt inkomen, waardering, structuur, en een netwerk, ook voor mensen met een beperking. Toch kan het voor hen lastig zijn om werk te vinden. "Tijdens stadsgesprekken bleek dat werkgevers moeite hebben met het aannemen van mensen met een beperking en dat er veel onduidelijkheid is over de mogelijkheden", vertelt Gooijer. "Wij willen werkgevers helpen om drempels weg te nemen, want er is veel mogelijk, ook met landelijke regelgeving en subsidies."

Vrije tijd, sport en cultuur
Toegankelijkheid speelt een cruciale rol in de invulling van vrije tijd. De gemeente Delft streeft ernaar dat iedereen zijn vrije tijd naar eigen keuze kan besteden, onder meer door samen te werken met culturele partners. Gooijer: "Voorbeelden zijn een theatervoorstelling met live audioscriptie voor blinden en slechtzienden in Theater de Veste, en het vergroten van de toegankelijkheid van Museum Prinsenhof na de verbouwing." De gemeente werkt tevens in samenwerking met partners aan een toegankelijke route met horeca en winkels. "De Ongehinderd app wordt uitgebreid om meer informatie te bieden over de toegankelijkheid van publieke locaties, wat mensen met een beperking helpt zich beter voor te bereiden op uitstapjes. Ik vind het mooi dat partijen in onze stad verantwoordelijkheid willen nemen en binnen hun eigen mogelijkheden bekijken wat ze kunnen betekenen."

Vervoer
De gemeente Delft streeft naar openbaar vervoer voor iedereen. In samenwerking met de busmaatschappij EBS en het Toegankelijkheidsnetwerk worden maatregelen genomen om deze problemen aan te pakken. "Dit omvat het organiseren van ov-opstapdagen, gericht op het vertrouwd maken van mensen met beperkingen met het gebruik van het ov, zodat hun zelfredzaamheid en zelfverzekerdheid vergroot worden."

Welzijn, gezondheid en ondersteuning
Ondanks het aanbod van zorg en ondersteuning, bereikt dit niet altijd degenen die het nodig hebben, wat kan leiden tot conflicten en gevoelens van onbegrip. De gemeente Delft heeft een subsidie ontvangen om de bekendheid en inzet van onafhankelijke cliëntondersteuners te vergroten, die inwoners helpen bij de aanvraag van Wmo-indicaties.

Thuis
Een huis wordt pas echt een thuis als het toegankelijk is voor de bewoner en aansluit bij hun levensstijl, maar signalen wijzen op problemen zoals ontoegankelijke nieuwbouw en beperkt beschikbare woningen voor specifieke doelgroepen. Maatregelen zullen op een later moment worden geformuleerd.

Onderwijs en ontwikkeling
Hoewel er nog geen specifieke signalen zijn opgehaald voor dit thema in de agenda, is inclusief onderwijs een ambitie in Delft, zoals vermeld in de Educatieve Agenda.

Volgende stap
De Delftse Inclusie Agenda is een dynamisch document dat steeds aangepast en verbeterd zal worden. "Dit is slechts een eerste stap”, zegt Gooijer. "De thema’s zijn niet statisch en zullen voortdurend geëvalueerd en aangepast worden op basis van feedback en nieuwe inzichten. Het doel is om met het Toegankelijkheidsnetwerk in gesprek te blijven over de voortgang en periodiek nieuwe prioriteiten te stellen op basis van wat goed werkt en waar nog verbeteringen nodig zijn. Het is een proces dat aandacht en aanpassing vereist, maar de eerste stappen zijn gezet op weg naar een toegankelijker Delft. Daarin hopen wij ook anderen te inspireren, vooral in het stukje bewustwording."