Nieuwe Visie Openbare Ruimte: groene, sociale en gezonde keuzes in een verdichte stad

DELFT - Delft verandert snel. Met de bouw van duizenden nieuwe woningen, een toenemend aantal banen en veranderende maatschappelijke wensen neemt de druk op de openbare ruimte in hoog tempo toe. De gemeente speelt hierop in met een nieuwe, toekomstgerichte Visie Openbare Ruimte 2040. Deze visie is geen blauwdruk, maar een kader om ruimte te maken voor ontmoeting, groen én inbreng van bewoners. 

Door Cheyenne Toetenel

“Als je om je heen kijkt, zie je dat er ontzettend veel verandert in Delft”, aldus wethouder Martina Huijsmans van Ruimtelijke Ordening. “Er wordt veel gebouwd en dat betekent verdichting. De openbare ruimte is geen restgebied meer, maar een essentiële plek voor ontmoeting, spelen, beweging en rust. Daarom hebben we deze visie opgesteld: een beeld van hoe we willen dat de openbare ruimte zich ontwikkelt, wat we belangrijk vinden, en hoe we dit samen met de stad willen vormgeven.”

Ruimte is schaars
Delft groeit. De komende jaren komen er naar verwachting 15.000 woningen en 10.000 banen bij. Die groei vindt grotendeels plaats binnen de bestaande stadsgrenzen, wat betekent dat de druk op de openbare ruimte zal toenemen. “Er is gewoon niet overal ruimte voor álles wat we zouden willen”, zegt Huijsmans. “Dat dwingt ons tot keuzes en prioritering.” Wethouder Frank van Vliet van Openbare Ruimte vult aan: “De stad wordt drukker. Dat maakt het belangrijker dan ooit dat de buitenruimte aantrekkelijk is. Mensen moeten zich welkom voelen om naar buiten te gaan. De openbare ruimte moet uitnodigen tot wandelen, fietsen, ontmoeten en spelen. De auto krijgt daarom minder ruimte, zodat voetgangers en fietsers juist meer plek krijgen.”

Klimaatbestendig en gezond
Een belangrijk thema in de visie is klimaatverandering. “In de zomer wordt het steeds warmer”, zegt Van Vliet. “We willen meer schaduwplekken, en dat betekent vergroening. Tegelijk worden regenbuien heftiger, dus we moeten water beter kunnen opvangen en vasthouden. Dat doe je door groen slim in te zetten.” Vergroening heeft ook een sociaal doel, benadrukt Huijsmans: “Groene, schaduwrijke plekken dragen bij aan het welzijn van mensen. In de openbare ruimte ontmoeten mensen elkaar. Zeker sinds corona beseffen we hoe belangrijk een prettige buitenruimte is voor je fysieke én mentale gezondheid.”

Afwegingen
De nieuwe visie maakt onderscheid tussen bestaande wijken en nieuwe ontwikkelgebieden. In bestaande buurten is het moment van onderhoud vaak hét moment om te verbeteren. “Als we ergens de riolering aanpakken, dan kijken we meteen of we de straat een kwaliteitsimpuls kunnen geven”, aldus Huijsmans. In nieuwe gebieden zoals Schieoevers en Kop van de Buitenhof kijkt de gemeente vanaf het begin naar de gewenste functies van de buitenruimte. “Je moet de openbare ruimte vanaf de eerste schets inrichten op ontmoeting, gezondheid en toekomstbestendigheid.” Van Vliet benadrukt tevens dat de locatie sterk van invloed is op de invulling van de openbare ruimte en de prioriteiten die worden gesteld. “Wat in een woonwijk belangrijk is, verschilt bijvoorbeeld van wat je nodig hebt in de binnenstad. Historie is in de binnenstad prioriteit, terwijl je in een woonwijk juist ruimte wil voor spelende kinderen en meer groen. De visie biedt daar handvatten voor.” In de visie staan zes ambities centraal die richting geven aan de inrichting van de openbare ruimte. Delft wil een openbare ruimte die uitnodigt om te verblijven. Tegelijk moet die ruimte uitdagend zijn, inspireren en verrassen. Cruciaal is dat de visie samen met de stad tot stand komt. De inrichting moet toekomstgericht zijn, met oog voor maatschappelijke veranderingen. Duurzaamheid speelt bovendien een grote rol, onder meer door het gebruik van circulaire materialen en het stimuleren van biodiversiteit. Tot slot moet de openbare ruimte altijd voldoen aan een aantal basisvereisten zoals toegankelijkheid, veiligheid en goed beheer, zodat deze aantrekkelijk én functioneel blijft voor iedereen.

Samen met de stad
Een kernpunt in de visie is participatie. “Delft wil de openbare ruimte niet van bovenaf opleggen, maar juist in gesprek met bewoners en belanghebbenden tot de juiste invulling komen”, aldus Huijsmans. Die participatie gebeurt op verschillende manieren. In buurten gaan omwonenden met elkaar én met de gemeente in gesprek over hun directe leefomgeving. Van Vliet geeft een concreet voorbeeld: “In de Carthuyzerstraat waren we bezig met rioolwerk. Bewoners zeiden: kunnen we hier niet een parkje van maken? De bewoners hebben het initiatief genomen, de gemeente ondersteunde. Nu onderhouden bewoners het samen en ontmoeten ze elkaar daar. Zo krijgt de openbare ruimte betekenis.” Op drukkere plekken, zoals de Houttuinen en de Gasthuisplaats, is participatie breder ingezet, omdat daar veel verschillende gebruikers zijn. De gemeente legde meerdere visies voor en haalde op grote schaal input op. “Dit gebeurde eerder ook bij het Van Leeuwenhoekpark, waar uitgebreid is gesproken over behoeften en wensen van de stad”, vertelt Huijsmans. “Inwoners weten vaak heel goed wat wel en niet werkt in hun omgeving. Ontwerpers kunnen die feedback direct gebruiken om plannen beter te maken. Zo wordt de openbare ruimte echt een plek die gedragen wordt door de mensen die er dagelijks gebruik van maken.”

Andere kijk
De nieuwe visie betekent een fundamenteel andere kijk op de stad dan vroeger. “Vroeger was het belangrijkste dat je je auto voor de deur kon parkeren”, zegt Van Vliet. “De openbare ruimte was wat overbleef. Nu is dat radicaal anders. Openbare ruimte is de plek waar mensen samenkomen, spelen, bewegen en ontspannen. Dat vraagt om andere keuzes.” Het doel van de visie is helder: een aantrekkelijke, toekomstbestendige stad waar iedereen zich thuis voelt. “De openbare ruimte is van iedereen”, zegt Huijsmans. “Dus maken we hem ook samen met iedereen.” 

In het najaar besluit de gemeenteraad over de vaststelling van de Visie Openbare Ruimte.