Lokale Inclusie Agenda: ’Mensen hebben geen beperkingen, de samenleving heeft ze’

Delft kent nogal wat beperkingen als het gaat om de toegankelijkheid van gebouwen en voorzieningen voor mensen die door een aandoening niet of slecht kunnen lopen of slechthorend of -ziend zijn. In de Week van de Toegankelijkheid (2 t/m 7 oktober) wordt hiervoor extra aandacht gevraagd. De gemeente wil met de Lokale Inclusieagenda de toegankelijkheid op allerlei terreinen verbeteren. Hoe inclusief is Delft eigenlijk? Daarover gaat het op 29 september in OPEN bij De Staat van Delft. Een aantal (ervarings)deskundigen vertelt er over.

Door Nico Jouwe

“Ik ben tweeëneenhalve maand te vroeg geboren en heb die periode in een couveuse doorgebracht. Tegenwoordig draaien ze daar in het ziekenhuis hun hand niet voor om. Maar 61 jaar geleden, toen ik geboren werd, was dat wel andere koek. Tegen de tijd dat ik zou moeten gaan lopen, merkten mijn ouders dat er iets met mijn benen aan de hand was.” Aan het woord is Alien van der Werf, docent TaalPlus bij ROC Mondriaan. Ze heeft een vorm van cerebrale parese, een bij de geboorte opgelopen hersenaandoening. Hierdoor kan ze niet goed lopen en beweegt ze zich door de stad in een Kanta, of met haar rollator. “Die Kanta is een soort scootmobiel met een dakje. Heel handig, je mag er overal mee rijden. Het probleem is alleen dat ik er op veel plekken in het centrum niet door kan door de vele paaltjes in de binnenstad. Die zijn bijvoorbeeld neergezet om auto’s tegen te houden, maar ze zijn ook voor de veel smallere Kanta een probleem.” Verder zijn de entrees van veel winkels en horecagelegenheden een letterlijk te hoge drempel. “En als je eenmaal binnen bent, is het toilet vaak onbereikbaar door een trap of ophogingen.” 

Steeds minder gelijke kansen
Een ander voorbeeld dat Van der Werf aanhaalt is de witte brug over het Oosteinde, vlak bij haar woning. “Daar kom ik met mijn rollator niet overheen. Nu snap ik dat we in een monumentale binnenstad leven, maar zou er niet eens serieus naar gekeken kunnen worden wat er mogelijk is? Want nu moet ik, als ik aan de overkant wil komen, helemaal omlopen.” Stadsbouwmeester Tako Postma is het daar wel mee eens. “Al ken ik dat voorbeeld van die brug even niet precies, en kan ik dus nu geen uitspraken over doen. Maar in het algemeen vind ik dat het wat de toegankelijkheid van de openbare ruimte in Delft beter kan. Ik denk ook dat we meer groepen mensen direct moeten betrekken bij het inrichten van die openbare ruimte. In Tanthof worden daar nu goede stappen gezet. Dat is belangrijk, want als je het hebt over inclusie, heb je het over kansengelijkheid. En wat je ziet is dat er in onze samenleving steeds minder gelijke kansen zijn. In concrete situaties moeten ook op een slimme en efficiënte manier aanpakken. Je hebt altijd te maken met financiën en prioriteiten. In het concrete geval van die brug aan het Oosteinde; stel dat die zou worden aangepast, dan zou dat waarschijnlijk pas bij de eerstvolgende renovatie gebeuren. Dat is dan misschien niet het antwoord dat je zou willen horen als directe belanghebbende”, licht Postma toe.

Kritische brief
“Het is heel prettig dat we in Delft een stadsbouwmeester hebben die zich nadrukkelijk bezighoudt met inclusie”, zegt Claudia Mens van het burgerinitiatief ‘Delft Inclusief’, een onafhankelijk platform dat sinds vorig jaar actief is om Inclusie hoger op de politieke agenda te krijgen in Delft. Het platform bestaat vooral uit ervaringsdeskundigen. Ook de stadsbouwmeester onderhoudt nauw contact met de groep, vertelt Mens. Naar aanleiding van de in maart jongstleden door wethouder Gooijer (Samenleving) gepresenteerde Lokale Inclusieagenda schreef het Burgerinitiatief een kritische brief aan de gemeenteraad met het verzoek de aanpak te versnellen. De gemeenteraad nam in maart een motie aan die een sterkere inbreng van ervaringsdeskundigen en partners in de stad bepleitte. “Inmiddels is er bij de gemeente echt iets op gang gekomen, zitten we regelmatig met elkaar om tafel en hebben we veel contact”, aldus Mens. “De gemeente heeft ook een Aanjager Toegankelijkheid aangenomen om de Lokale Inclusie Agenda in samenwerking met de doelgroep op te zetten. We werken nu ook samen om in de Week van de Toegankelijkheid, die plaatsvindt van 2 tot en met 7 oktober, leuke en leerzame activiteiten op te zetten.”

Gelijkwaardig meedoen
Een van de eerste acties die in het kader van de Lokale Inclusie Agenda gaat starten is het opzetten van een Toegankelijkheidsplatform, laat een woordvoerder van de gemeente weten: “Delft wil samen met de stad een Lokale Inclusie Agenda opstellen. In deze Agenda komen verschillende voorstellen waarmee de fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid voor mensen met een beperking in Delft wordt verbeterd. De aanjager gaat hiervoor ideeën, wensen en ervaringen van Delftenaren met een beperking meenemen. Met behulp van de aanjager zet de gemeente hiervoor een Toegankelijkheidsnetwerk op. Via dit netwerk en de inbreng van de deelnemers wil de gemeente beter zicht krijgen op hoe en waar Delft toegankelijker moet en kan worden. Op basis van de voorstellen van het netwerk gaat de aanjager, namens de gemeente samen met partners in de stad met oplossingen aan de slag. Hiermee werkt Delft aan een gelijke behandeling en gelijkwaardig meedoen voor de brede groep mensen met een beperking.” De basis voor de Lokale Inclusie Agenda is het VN-Verdrag handicap, dat al sinds 2016 in Nederland geldt. Dit verdrag verplicht de overheid om de samenleving inclusief en toegankelijk te maken voor iedereen door een handicap belemmeringen ondervindt en daardoor niet gelijkwaardig kan deelnemen aan het maatschappelijk verkeer.

Welkom zijn
“Wij zijn blij met de oprichting van het Toegankelijkheidsplatform”, zegt Claudia Mens namens het burgerinitiatief. “Op 5 oktober, in de Week van de Toegankelijkheid, is er een eerste vergadering en daar zijn wij ook voor uitgenodigd. Als groep zullen wij niet ophouden te bestaan en opgaan in dit platform, want we willen als initiatief zelfstandig en onafhankelijk doorgaan om het platform van kennis en ervaring te voorzien vanuit onze achterban.” Het burgerinitiatief heeft bij het organiseren van de Week van de Toegankelijkheid ook al het voortouw genomen met het opzetten van activiteiten. Een van de activiteiten is een workshop Gebarentaal die wordt verzorgd door Bas Bonnier. “Ik heb zelf het syndroom van Goldenhar, dat betekent dat ik doof ben”, laat hij via e-mail weten. Delvenaar Bonnier is barista in Den Haag en werkt als vrijwilliger bij twee dovenclubs in Zoetermeer en Rotterdam. “Ik geef ook les in Nederlandse gebarentaal aan dove Oekraïners die in Nederland verblijven. In de workshop, die ik in Week van de Toegankelijkheid samen met een collega geef, vertellen we over de dovencultuur en wat dat inhoudt. We gaan de deelnemers laten ervaren hoe het voelt om doof te zijn. Daarnaast leren we mensen wat eenvoudige gebarentaal. In andere steden heb ik wel meegemaakt dat horecamedewerkers je met gebarentaal welkom heten en wat eenvoudige dingen over de kaart kunnen vertellen. Dat geeft je het prettige gevoel dat je ergens welkom bent.” Bonnier hoopt dat meer mensen wat woorden in gebarentaal leren zeggen. “Het is voor wie doof is vaak lastig om woorden die mensen met de mond uitspreken altijd goed te kunnen lezen. Een andere, eenvoudige manier om doven toegang tot informatie te geven is door via QR-codes filmpjes met gebarentaal beschikbaar te stellen. In musea is dat bijvoorbeeld heel fijn.”

Verandering
Volgens de landelijke website van de Week voor de Toegankelijkheid ondervindt één op de vijf Nederlands beperkingen bij het volwaardig meedoen in de samenleving. “Bij jongeren is dat zelfs één op de vier”, vult Marissa van der Tol aan. Ze is student Technische Wiskunde aan de TU Delft en secretaris van Student Onbeperkt. “Student Onbeperkt is een platform voor TU-studenten die door een aandoening tegen beperkingen in de studie aanloopt. Student Onbeperkt heeft inmiddels 200 leden en wil uitgroeien tot een belangenvereniging.” Volgens Van der Tol is de doelgroep bij de TU Delft maar liefst 3.000 studenten groot. Ze heeft zelf fybromyalgie. “Daardoor heb ik chronsich pijn aan mijn spieren.” Er zijn dagen waarop ze te veel pijn heeft om te lopen. “Ik ben maar een paar dagen per week op de campus en ga niet naar colleges, wel naar praktica. Een volle werkweek kan ik niet aan door gebrek aan energie.” Door de aandoening kon ze de lerarenopleiding Wiskunde niet voltooien. Op de TU Delft kan ze de lessen toch volgen omdat docenten hun colleges digitaal beschikbaar stellen. Die kan ze dan thuis bekijken. “Bij veel opleidingen zie je dat de verantwoordelijkheid voor het digitaal beschikbaar stellen van lessen bij de docent wordt gelegd. Daardoor ontstaat willekeur en ongelijkheid. Bij de lerarenopleiding kon ik de lessen niet digitaal volgen, maar bij de TU gelukkig wel. Bij de TU Delft zijn ze op het gebied van Diversiteit en Inclusie goed bezig. Ze hebben Diversity & Inclusion Officers die het breed aanpakken.” De TU Delft organiseert zelf een Diversity, Equity and Inclusion Week van 3 tot en met 6 oktober. Eén ding wil Van der Tol nog wel kwijt over de term ‘beperking’. “Wij worden ‘mensen met een beperking’ genoemd. Maar we hebben een aandoening. Het is de samenleving die beperkingen heeft en niet op alle mensen is ingesteld. Daar moeten we verandering in brengen.”

De Staat van Delft - gesprek met de stad

Op vrijdag 29 september gaat De Staat van Delft over de vraag: hoe inclusief is Delft? Aanleiding is de Week van de Toegankelijkheid (2 t/m 7 oktober). Journalisten Julia Jouwe en Nico Jouwe en side-kick Tijn Noordenbos gaan in gesprek met wethouder Joëlle Gooijer en (ervarings)deskundigen over fysieke, digitale, sociale en andere drempels in Delft en over hoe we dit kunnen veranderen. Met muziek van BF (Afro en rap/trap). Locatie: OPEN, Vesteplein 100, 2611 WG Delft. Tijdstip: 16.00-17.00 uur (inloop vanaf 15.30 uur). Toegang: gratis