Loterijen; doorgaans voor een goed doel, maar Tryn, Neeltge en Rogier dachten aan eigen gewin (Stadsarchief Delft)
Loterijen; doorgaans voor een goed doel, maar Tryn, Neeltge en Rogier dachten aan eigen gewin (Stadsarchief Delft)

Loterij uit vervlogen tijd (4)

Algemeen

In de voorgaande delen uit deze serie las u over het ontstaan van loterijen en maakten we kennis met Rogier Laurensz. Ook verhaalden we over de Delftse uitdraagsters Neeltge Goris en Tryn Rochus. 

Door Jeroen Stolk

Neeltge zocht een manier om de broer van haar schoondochter uit de gevangenis te krijgen. Op een dag in 1620 kruiste hun pad dat van Rogier Laurensz., de voornoemde loterijorganisator uit Amsterdam. Laurensz. was op zoek naar licenties voor loterijen en naar het adres van een ingezetene van Delft. Neeltge en Tryn waren op zoek naar mogelijkheden om gemakkelijk geld te verdienen. Het duurde dan ook niet lang voor de drie besloten elkaar te helpen. Laurensz. zou diep in de buidel tasten om Reynier Balthens uit de gevangenis vrij te kopen, terwijl de twee vrouwen bij het stadsbestuur van Delft het octrooi zouden verwerven waarmee Laurensz. zijn loterij kon organiseren. Er werd vooral vertrouwd op de overredingskracht van Tryn, die zeer goed van tongriem gesneden was maar daarnaast ook uitstekende contacten had bij de Delftse magistraat. Geheel tegen de verwachtingen in kregen de dames bij het stadsbestuur echter nul op het request. Om de deal met Laurensz. niet mis te lopen deden zij hem een ander voorstel. Zij zouden een soortgelijke licentie lospeuteren voor het nabijgelegen rechtsgebied Rijswijk. Ditmaal kwamen de beide vrouwen met goed nieuws terug, de licentie was verkregen en de onderhandeling met Laurensz. over de winstverdeling verliep soepel. Blij met het resultaat begon de Amsterdammer met de voorbereidingen voor de loterij. Maar al snel zou hij voor zeer onaangename verrassingen komen te staan. Het leven is een loterij werd eerder gepubliceerd in het eerste deel van de boekenreeks ‘Delft anders bekeken’. Volgende week staat Rogier Laurensz. Een onaangename verrassing te wachten.