Het bombardement op de Kogelgieterij bracht veel schade

Langs sporen van de oorlog

Eind 1936 begon Kees Tetteroo (1922-2001) een dagboek op verzoek van zijn broer die als missionaris naar Nederlands Indië vertrok. Zijn schrijven groeit uit tot een waar geschiedenisboek van de omgeving en van de gebeurtenissen elders in Nederland en wereldwijd. Het bombardement op de Kogelgieterij aan de rand van Delft maakte enorme indruk op de jonge Schipluidenaar. Hieronder een fragment uit ‘Mijn dagboek, oorlogskroniek van Kees Tetteroo’.

Door Gemma van Winden-Tetteroo

Maandag 21 Juli 1941
“Wij en met ons al de bewoners van Den Hoorn en van een gedeelte van Delft hebben een spannende en angstige nacht achter de rug. Om half twee vannacht stonden in ons huis alle ramen en deuren open, om ze heel te houden. Vliegtuigen zoemden hoog in de lucht, bommen gierden omlaag, zware ontploffingen deden ons huis trillen en dat alles werd ‘feestelijk’ verlicht door een geweldige brand. Ik was nog maar net thuis van een verjaardagfeestje toen ik uit m’n eerste slaap gewekt werd door een luid geknetter. Vanuit mijn bed zag ik een vuurgloed. Mijn eerste gedachten was dat er een hooiberg bij één onzer buren in brand stond. Ik schoot vlug in een overall en rende naar buiten maar werd weer naar binnen gejaagd door een donderende knal. Een luchtaanval! Mijn Ouders hadden zich ook aangekleed. Ik stond even later met mijn Vader toen we hoog in de lucht boven ons het bekende ‘gehuil’ van bommen hoorden. Vlug zochten we dekking. Een knal die alles deed schudden volgde. Ik zag niet ver van ons vandaag, een vierhonderd meter, drie vuurfonteinen omhoog spuiten. “Een foto maken!” schoot er ineens in m’n gedachten. Het was wel middernacht maar de vuurgloed was zo enorm dat het misschien wel zou gaan. Mijn Moeder had wel heel wat tegenwerpingen maar gelukkig kon ik toch weg komen.”

Prachtopname!
“Met een helm van het Nederlandsche leger op tegen eventuele scherven holde ik met mijn fototoestel achter ons huis het land in. Algauw had ik een plekje van waaruit ik vrij uitzicht op de brand had. Het stond nu bij me vast dat het de ‘Kogelgieterij’ was, een militaire opslagplaats op de Hoornsche weg bij Delft. Ik plaatste het toestel op het statief want het moest een zgn. tijdopname worden en ging d’r achter liggen. Er kwam weer een vliegtuig aan, weer het gehuil van bommen. Vlug opende ik de lens, ik ging plat op de grond liggen en telde het aantal seconden voor de belichting af. De bommen vielen midden in de vuurzee. Wolken van vuur stegen op. “Als die lukt is het een prachtopname!” flitste het door mijn hoofd. Ik sprong op en sloot de lens en dook met m’n toestel in een greppel want er kwam weer een salvo bommen naar beneden die nu korterbij insloegen. Nog een serie, nog korterbij. Het vliegtuig verwijderde zich. Ik hoorde Moeder roepen dat ik terug moest komen. De vliegtuigen kwamen niet meer terug. Ik had graag naar Den Hoorn gegaan maar ik mocht niet van mijn Moeder.”

Bende
Daaraan is te zien dat Kees nog maar een jongen van achttien jaar was. Gelukkig voor de nieuwsgierige jongeman kon hij de volgende dag wel gaan kijken en hij ging weer met zijn fototoestel op pad. Hij schrijft: “Vanmorgen riep Vader me al vroeg zodat ik al gauw bij de ‘Kogelgieterij’ was. Het was daar een ontzettende bende. De weg, het land, alles lag bedekt met geweerpatronen weggeslingerd uit de ontploffende gebouwen. Een paar dagen geleden hadden lange colonnes vrachtauto’s munitie gebracht in de loodsen van de ’Kogelgieterij’, nu is alles in de lucht gevlogen. De Delftsche brandweer was de leerlooierij van Adams aan het blussen, aan de overkant waren puinruimers naar slachtoffers aan het zoeken. Groepjes mensen stonden over het gebeurde te praten.”

Enorme schade
“De bewoners van de Buitenwatersloot hadden erg veel angst uitgestaan. Velen hadden zich al kruipend in veiligheid gesteld onder een regen van ontplofte geweerpatronen, dakpannen, stenen, stukken hout en dergelijke. Onderin de tunnels van de Spoorweg hadden veel mensen de nacht doorgebracht. Ook op Den Hoorn was het er ‘warm’ van langs gegaan. Op drie plaatsen buiten het dorp waren brisantbommen gevallen terwijl er in het dorp een 20-tal brandbommen waren ingeslagen. Twee hiervan vielen in de kerk waar de Kapelaan ze met zand wist te blussen. Ook in het Zusterhuis en de R.K. School werd brand voorkomen door het kordate optreden der Eerwaarde Zusters. Vooral op Den Hoorn hadden velen een zeer angstig uurtje beleefd. Het telkens terugkeren van de vliegtuigen en het fluitend gieren van de bommen had bij velen zeer op de zenuwen gewerkt. Een luchtaanval is allesbehalve een pretje maar ‘s nachts is het honderd maal erger dan overdag. Nu hoor je de bommen naar beneden komen zonder dat je ze kan zien. Zowel bij Delft als aan Den Hoorn was er aan tuinderijen enorme glasschade aangericht.” Sommige waren onherstelbaar beschadigd wat een enorme strop was voor de eigenaren. Opvallend was dat de tuinders door vrijwillige glasrapers werden geholpen. Maar degenen van wie men dacht dat ze heulden met de vijand, kregen geen hulp. Dit zijn fragmenten uit ‘Mijn dagboek, oorlogskroniek van Kees Tetteroo’.

Audiofietstochten en lezingen
Afgevaardigden van vier partijen: CultuurStek, Vrienden van de Woudtse Kerk, Historische Vereniging en het 4/5 mei comité organiseren in Midden-Delfland lezingen, wandelingen en fietstochten ‘Langs sporen van de oorlog’ allemaal in het kader van het oorlogsdagboek. Bij Plus van Leeuwen in Den Hoorn en bij Albert Heijn Buckers in Schipluiden zijn routeboekjes te koop a 2 euro waarin naast het fietstraject (10 km en 20 km) zo’n 70 foto’s en korte verhalen uit het dagboek staan van situaties die men onderweg tegenkomt. Tot en met 11 mei staan er langs de route vijfentwintig grote foto’s met QR code. Als die gescand wordt, hoor je een fragment, behorende bij de foto uit de oorlog. De route, extra informatie en de geluidsfragmenten zijn te vinden via www.middendelfland.net. Raadplegen is aan te bevelen! Na 11 mei is de fietstocht met het boekje bij de hand nog steeds te volgen.

Lezingen
Op 1 mei a.s. is er om 20.00 uur een lezing over ‘Mijn dagboek, oorlogskroniek van Kees Tetteroo’ in het gemeentehuis van Schip- luiden. Op 5 mei wordt er een lezing verzorgd in het kerkje van ’t Woudt. Aanvang 19.30 uur. Deze avond wordt op gepaste wijze afgesloten door de zanggroep FEM uit Maasland en een vrijheidsborrel als afsluiting. De lezingen zijn gratis toegankelijk maar vooraf aanmelden is wenselijk via www.cultuurstek.nl.

Wandelingen
Langs de Dijkshoornseweg in Den Hoorn en de Vlaardingsekade in Schipluiden zijn foto’s te zien uit de periode 1940-1945. Deze wandelingen zijn rolstoeltoegankelijk. Voor meer informatie zie www.middendelfland.net of via sporenvandeoorlog@gmail.com.