Gemeenteraadsverkiezingen 2026: ‘Inwoners worden te laat betrokken bij belangrijke besluiten’

DELFT - Op woensdag 18 maart 2026 gaan we weer naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de gemeente. Inwoners van Delft kiezen elke vier jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen een nieuwe gemeenteraad. Delft telt 39 raadsleden. De raadsleden doen hun werk namens de kiezers. Om u een goed beeld te geven van de deelnemende Delftse politieke partijen en hun standpunten, komen wij in Delft op Zondag tot aan de verkiezingen met vragen en stellingen. De stelling van deze week luidt als volgt: 

‘Inwoners worden te laat betrokken bij belangrijke besluiten.’

Delftse VVD
“Ja, de Delftse VVD herkent dat inwoners, ondernemers of verenigingen soms te laat of nauwelijks betrokken worden bij ingrijpende besluiten. Denk aan de plannen voor studentenhuisvesting op de sportgronden bij de Kruithuisweg, aan de snelfietsroute over de Buitenwatersloot of aan de plannen voor de autoluwe binnenstad. Dat moet beter. Wie geraakt wordt door plannen in zijn wijk, moet tijdig de ruimte krijgen om mee te denken en te doen. Participatie is geen vinkje achteraf, maar een serieus onderdeel van goed bestuur. Bewoners kennen hun buurt vaak beter dan het stadhuis. Tegelijkertijd zijn wij ook eerlijk: participatie is geen veto. De gemeente moet vooraf duidelijk zijn over waar wel of juist geen ruimte is voor participatie, maar moet dan ook besluiten durven nemen. Te lang praten zonder besluiten helpt niemand. Wij willen dat inwoners, ondernemers of andere belanghebbenden eerder worden betrokken, met bij de start van het proces heldere, transparante kaders. Geen schijninspraak, maar echte invloed waar dat kan en duidelijkheid over waar dat misschien niet kan. Dat vraagt om begrijpelijke en open communicatie. Vrijheid voor bewoners, verantwoordelijkheid van het bestuur en vertrouwen in elkaar. Alleen zo komen we tot goede besluiten.”

Onafhankelijk Delft
“De stelling dat inwoners te laat worden betrokken bij belangrijke besluiten is in Delft helaas geen mening, maar een feit. Keer op keer zien we hetzelfde patroon: plannen zijn al bedacht en uitgewerkt, budgetten soms zelfs al gereserveerd, voordat inwoners serieus worden meegenomen in het proces. Inspraakavonden volgen pas daarna, wanneer de belangrijkste keuzes al zijn gemaakt. Participatie verwordt zo tot een toneelstuk in plaats van echte invloed. Het zijn bovendien vaak plannen die afkomstig zijn van steeds dezelfde collegepartijen. Daar komt bij dat Delft deelneemt aan tal van verbonden partijen. Veel besluiten verschuiven daardoor naar regionale samenwerkingen, verder weg van de directe invloed van inwoners. Vaak wordt dit verkocht als een positief verhaal, omdat er “extra geld” beschikbaar komt. Maar dat geld komt met voorwaarden. Het leidt tot plannen waar inwoners niet om hebben gevraagd en uiteindelijk tot hogere lasten.
Een van de weinige dossiers waarin inwoners wél op het laatste moment het verschil maakten, was de scholenschuif (Kinderboerderij Tanthof) . Dat laat zien dat betrokkenheid werkt wanneer mensen massaal opstaan. Toch verandert er structureel niets zolang dezelfde partijen blijven besturen. Onafhankelijk Delft pleit daarom voor échte inspraak vooraf, duidelijke keuzes in de raad en besluiten die van onderop tot stand komen. Zo hoort lokale democratie te functioneren en dat blijven we benoemen tot het doordringt.”

Volt Delft
“In de afgelopen raadsperiode was Volt dé partij die het college van burgemeester en wethouders steeds opnieuw wees op het belang van het op tijd betrekken van inwoners bij nieuwe plannen. Dat deed Volt bijvoorbeeld bij het nieuwe terrassenbeleid, de inclusie agenda en door het uitbreiden van de uren van de wijkregisseurs. We stelden die vragen niet alleen achteraf, wanneer bleek dat inwoners zich niet gehoord voelden, maar juist ook vooraf. Zo zorgde Volt ervoor dat er binnen de gemeenteraad meer aandacht kwam voor werkwijze bij participatie: de ideeën en energie van inwoners benutten en als gemeente samenwerken met burgers aan goede oplossingen. De afgelopen jaren zijn er gelukkig ook goede voorbeelden geweest, zoals in de Multatulibuurt. Dat bewijst dat het wel kan! Volt gelooft dat participatie dus veel meer is dan informeren: het is samenwerken. Inwoners kennen hun buurt het beste, en door hen vroeg te betrekken ontstaan vaak nieuwe en betere ideeën. Volt wil zich in de nieuwe periode blijven inzetten voor een gemeente die samen met haar inwoners beslissingen neemt. Hiervoor willen we ook kijken naar instrumenten als het burgerberaad en meer geld voor participatie binnen de budgetten voor projecten in de openbare ruimte.”

STIP
“Voor STIP is participatie geen vinkje achteraf, maar het fundament van krachtig beleid. STIP gelooft in de kracht van de stad: kennis uit de stad, gebruiken voor de stad. Inwoners horen vanaf de allereerste schets aan tafel te zitten. Gelukkig laat Delft vaak al zien dat het wél goed gaat. Neem de ‘Gevel-tot-gevel aanpak’, waarbij bewoners zelf hun eigen straat mogen herontwerpen. STIP heeft ervoor gezorgd dat de financiering voor deze aanpak de komende jaren behouden blijft en bewoners dus actief betrokken blijven worden. Het Warmte Uitvoeringsplan in de Multatulibuurt is ook een succesverhaal waarbij bewoners zeer actief betrokken zijn en worden. Samen met voorbeelden zoals het Toegankelijkheidsnetwerk bij ontwerpen van de buitenruimte en initiatieven zoals 015Duurzaam zien we de kracht van goede samenwerking in de stad. Toch moet het beter. Het bereiken van álle Delftenaren op het juiste moment blijft een uitdaging. Betrokkenheid moet niet stoppen bij de eerste plannen, maar juist doorlopen van de voorbereiding tot en met de uitvoering. Dit vraagt om korte lijnen tussen de politiek, de gemeente en de lokale media om inspraakmomenten veel actiever en breder bekend te maken. Zo bouwen we Delft niet alleen voor, maar mét de Delftenaren.”

ChristenUnie Delft
“Echte democratie houdt niet op bij de stembus. Het begint juist daar! De ChristenUnie vindt het belangrijk dat inwoners betrokken zijn bij de besluiten die de gemeente neemt. Elke inwoner heeft unieke ervaringen, inzichten en ideeën die onze stad rijker kunnen maken. Deze betrokkenheid vindt deels plaats via de vertegenwoordiging in de gemeenteraad, waar fracties contact houden met hun achterban. Maar we zien ook dat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen maar net iets meer dan de helft is. Daarom vinden wij dat inwoners ook op andere manieren betrokken moeten worden bij besluitvorming. Dit kan bijvoorbeeld via een burgerberaad. Er worden dan willekeurig inwoners geselecteerd, die dan met elkaar onder begeleiding van deskundigen een vraagstuk verder uitwerken, zoals verkeersveiligheid in Delft. Er zijn al burgerberaden geweest in verschillende landen, onder andere over klimaatbeleid, en die hebben ontzettend interessante inzichten opgeleverd. Door inwoners al in een vroeg stadium te betrekken, versterken we een democratie die betrouwbaar, rechtvaardig en dienstbaar is. Zo worden we samen mede-eigenaar van oplossingen en brengen we de stad verder tot bloei.”

Hart voor Delft
“Mensen vooraf betrekken bij plannen, dat gaat regelmatig fout bij de huidige coalitie en het college. Dat is de afgelopen vier jaar weer gebleken. Onze stad zijn de inwoners en de ondernemers. Zonder hen kom je nergens en zonder hen is participatie bij voorbaat al mislukt. Het huidige college neemt besluiten en deelt dat achteraf aan de stad mee. Neem het gedoe rond het voornemen een AZC te realiseren bij de Sportring Brasserskade. De sportverenigingen en omwonenden waren er vooraf niet bij betrokken en werden hierdoor onaangenaam verrast. Wij begrijpen de ontstane onrust bij deze mensen. Zo ga je niet met hen om. Ook de uitbreiding van het autoluw gebied in de binnenstad werd doorgezet. Veel binnenstadbewoners en ondernemers zijn het hier niet mee eens. Dit geldt ook voor de ingevoerde emissievrije zone in de binnenstad. Zo zijn er nog meer voorbeelden te noemen in de afgelopen jaren, waarbij het college de inwoners negeerden. Wil je draagvlak bij onze inwoners creëren voor plannen, dan begint de burgerparticipatie al bij de planvorming en niet als het plan al klaar ligt. Wat Hart voor Delft betreft zeker een zeer belangrijk verbeterpunt voor een nieuwe coalitie en het nieuwe college. Doen wat werkt dus!”

CDA Delft
“We hebben de afgelopen jaren een paar keer meegemaakt dat bewoners zich overvallen voelden door plannen van de gemeente. Vaak was dan achter de schermen al jarenlang aan zo’n plan gewerkt waardoor mensen het gevoel hadden dat ze helemaal niets meer in te brengen hadden. Soms was dat niet alleen een gevoel, maar was dat ook gewoon zo. Dat terwijl deze plannen veel invloed hebben op de directe leefomgeving van deze mensen: zij krijgen bijvoorbeeld een druk fietspad voor de deur of een flat die in de buurt wordt gebouwd. Het is dus logisch dat omwonenden en ondernemers in een vroeg stadium betrokken worden en goed worden geïnformeerd. Daarom heeft het CDA ervoor gezorgd dat er in visiestukken voortaan heldere plattegronden worden opgenomen zodat omwonenden vroeg weten wat er voor hun buurt op het stadskantoor wordt voorbereid. Vroege betrokkenheid leidt tot meer draagvlak en tot betere plannen. Inspraak en betrokkenheid in een vroeg stadium betekent niet dat de gemeente het altijd iedereen naar de zin kan maken. We wonen en werken met veel mensen op een klein oppervlakte Maar onze ervaring is dat als bewoners maar vroeg genoeg betrokken worden en serieus genomen, bestuur en samenleving er samen vaak wel uitkomen.”

SP Delft
“Hebben inwoners écht invloed op besluiten? Of mogen ze bij een renovatie alleen de kleur van de voordeur kiezen: zwart of wit? Te vaak zijn politici in Delft vooral bezig met hun eigen plannen, in plaats van te luisteren naar inwoners. De SP vindt dat echte democratie begint bij mensen zelf. Daarom gaan wij de wijken in om te vragen wat er speelt. Niet alleen tijdens verkiezingstijd. Wat we horen is dat inspraak een wassen neus is. De gemeente neemt eerst een besluit. Als inwoners geluk hebben, mogen ze meepraten over de uitwerking. Ze vragen niet: “Willen jullie dat je woning gesloopt wordt?”, maar: “Wil je een verhuisvergoeding?” Daarom wil de SP een sloopreglement: inwoners moeten vanaf het begin meebeslissen bij alle plannen die hen aangaan. Niet als formaliteit, maar als gelijkwaardige partners. Mensen weten zelf het beste wat hun buurt nodig heeft. Door inwoners tijdig te betrekken, maken we betere besluiten die aansluiten bij wat er leeft. Dat versterkt de democratie en zorgt dat politiek weer van en voor mensen wordt. Dáár staat de SP voor: samen doen wat nodig is.”

PVV Delft
“De PVV Delft is het hier volledig mee eens. In Delft zien we dit al jaren gebeuren. Inwoners mogen inspreken, maar vaak pas op het moment dat plannen al grotendeels zijn uitgewerkt of zelfs al vaststaan. Dan heet het “participatie”, maar in de praktijk is het vooral uitleggen waarom een besluit al is genomen. Voor inwoners betekent participatie echter iets anders. Zij willen vanaf het begin betrokken worden, mee kunnen denken en hun zorgen serieus terugzien in de besluitvorming. Dat gebeurt nu te weinig. Informatie komt laat, stukken zijn vaak onvolledig en alternatieven worden nauwelijks onderzocht. Dat zorgt voor frustratie en wantrouwen. De oorzaak ligt bij het huidige college, dat sterk ideologisch stuurt. Plannen op het gebied van wonen, mobiliteit, klimaat en asiel worden doorgedrukt, omdat ze passen binnen die ideologie en niet omdat er draagvlak is in de stad. Inwoners worden gezien als hindernis in plaats van gesprekspartner. De PVV Delft kiest voor een andere aanpak. Geen schijnparticipatie, maar echte betrokkenheid. Luisteren vóórdat besluiten worden genomen. Want Delft is van de Delftenaren, niet van het stadhuis.”

GroenLinks-PvdA Delft
“GroenLinks-PvdA wil dat politiek er is voor alle inwoners, niet voor een enkeling. De gemeenteraad neemt beslissingen die het dagelijks leven van alle Delftenaren raken: over wonen, werk, veiligheid, duurzaamheid en kansen voor iedereen. Dus vinden wij het belangrijk dat Delftenaren niet alleen meepraten, maar vooral ook samen met de overheid de stad vormgeven. Vertrouwen ontstaat namelijk wanneer inwoners kunnen meebeslissen. Daarvoor zetten wij in op betrokkenheid en samenwerking: wijkgesprekken, participatieavonden en projecten waarbij bewoners echt meepraten en meedenken. Zo bouwen we aan een stad waarin mensen zich gehoord, gezien én gesteund voelen en niemand vergeten wordt. Nu al werken we vanuit vertrouwen en stimuleren we goede initiatieven in de stad. Maar soms gaat het ook niet goed. Dan zijn wij daar ook kritisch op in de gemeenteraad, zoals bij de fietsroute over de Binnenwatersloot. We zien dat er steeds meer programma’s en projecten komen waar ruimte is gemaakt voor invulling, aanvulling en deelname van mensen uit onze stad. En dat is belangrijk, want voor veel uitdagingen hebben we de kracht van inwoners hard nodig. Deze manier van samenwerken willen we verder ontwikkelen en verstevigen.”

D66 Delft
“D66 wil dat bewoners goed betrokken worden bij plannen van de gemeente. Toch gaat dat nu soms niet goed. Wij willen dat de gemeente bewoners al aan het begin uitnodigt om mee te denken. En we willen altijd terugkoppelen: wat is er met ideeën gedaan? We geven daarbij niet alleen huidige, maar ook toekomstige bewoners een stem in plannen. D66 heeft er vorig jaar voor gezorgd dat er een raad komt voor woningzoekenden. Zo krijgen mensen die een huis zoeken een vaste stem aan tafel, juist bij grote besluiten over wonen. We willen ook meer gebiedsgericht en integraal gaan werken. En in de binnenstad bijvoorbeeld bekijken we beleid over terrassen, parkeren en vergroening in samenhang. Zo wordt participatie overzichtelijk en iedereen weet wanneer en waar je kunt meepraten. Meedoen moet voor iedereen mogelijk zijn. Niet alleen online, maar ook via wijkgesprekken, een balie en spreekuren. In gewone taal.”

Forum voor Democratie Delft
“Inwoners van Delft worden vaak pas achteraf betrokken bij belangrijke besluiten. Denk aan het parkeerbeleid in woonwijken of de vestiging van AZC-locaties. Delftenaren mogen inspreken tijdens een vergadering, maar het besluit staat dan vaak al vast. Zo groeit de kloof tussen stadhuis en straat, met besluiten die niet aansluiten bij wat inwoners écht willen. Forum voor Democratie Delft kiest voor een nuchtere en daadkrachtige aanpak. Wij voeren bindende lokale referenda in, zodat inwoners zich rechtstreeks kunnen uitspreken over belangrijke politieke keuzes. Echte burgerparticipatie betekent betrokkenheid vóórdat plannen worden vastgesteld. Zo willen wij ook wijkraden organiseren, zodat lokale kennis en de belangen van bewoners daadwerkelijk meewegen. Daarnaast zorgen we voor maximale transparantie, een helder inzicht in gemeentelijke financiën, besluiten en subsidies. Inwoners moeten eenvoudig kunnen zien wat er wordt besloten en waarom. De gemeente richt zich weer op haar kerntaken: eerst de basis op orde, dan pas nieuw beleid. Delft beslist zelf over de eigen stad, zonder druk van bovenaf. Wilt u dat uw stem écht telt? Dat besluiten niet achter gesloten deuren worden genomen, maar samen met de inwoners? Kies voor echte invloed en transparant bestuur. Stem 18 maart op FVD Delft!”

Partij voor de Dieren Delft
“Burgerraden, jeugdraden, wijkraden én verkiezingen zijn de juiste manier om inwoners te betrekken. PvdD wil dat er vaak en echt geluisterd wordt naar inwoners. In burgerberaden bepalen we met elkaar wat we belangrijk vinden. Dat kunnen grote, kleine of juist geen veranderingen zijn. Het besturen van de gemeente is complex en het lukt nu niet altijd om burgers op tijd, efficiënt of volgens afspraak mee te nemen in besluitvorming. Dat steekt. Burgerraden leveren naast efficiëntie nog veel meer positieve effecten op voor de samenleving. De mensen in de buurt, de wijk en de stad gaan elkaar beter kennen en begrijpen en dat is de basis voor veiligheid. Echt samenleven is hard werken, maar wel heel leuk! Kunnen we dat in Delft? Natuurlijk!”

Heeft u zelf ideeën voor een stelling om aan de Delftse partijen voor te leggen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen? Stuur deze op naar redactie@delftopzondag.nl en wie weet ziet u de reacties op uw stelling de komende weken voorbijkomen in Delft op Zondag!