Sluitende begroting, weinig armslag: ‘Wel taken, geen knaken’

DELFT – De stad Delft wil veel, maar kan weinig. Dat kan de conclusie zijn na het lezen van de kadernota die vorige week in de gemeenteraad werd besproken. In de Kadernota staat hoe de gemeente er financieel voorstaat. Dat is niet slecht. Bezuinigingen zijn vooralsnog niet nodig, zo stelt het college bij monde van wethouder Martina Huijsmans van Financiën. Maar de komende begroting ziet er karig uit. “We moeten soms lastige keuzes maken.”

Door Esdor van Elten

Het goede nieuws is dat bezuinigingen nog niet aan de orde zijn. De begroting is sluitend. Omdat Delft al “behoorlijk hoog in de lijstjes staat” als het om woonlasten gaat, is dat ook niet “de knop waaraan we als eerste willen gaan draaien”, aldus Huijsmans. Het probleem is alleen: zoveel andere knoppen zijn er nu ook weer niet. En dus maakt het college grotendeels pas op de plaats. Bestaande plannen worden waar mogelijk uitgevoerd, waarbij het college vasthoudt aan de langjarige opgaven: Delft-West, het Innovatiedistrict Delft en de energietransitie. Als het gaat om concrete punten dan zijn dat onder andere de vernieuwing van Theater De Veste, betere fietsvoorzieningen, en de verbetering van schoolgebouwen. Verder is er aandacht voor zaken als veiligheid, preventie en bereikbaarheid.

Geen knaken, veel taken
Het basisprobleem is volgens het college dat Delft structureel te weinig geld van het Rijk krijgt om de wettelijk verplichte taken, zoals Jeugdzorg en sociale programma’s, goed uit te voeren. Iets waar alle gemeenten over klagen en waar de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) al heel vaak over aan de bel heeft getrokken bij de minister. Van tijd tot tijd komen er wel extra middelen vrij van het rijk, maar dit zijn ‘incidentele gelden’ die niet voor structurele budgettering gebruikt mogen worden. Delft heeft ook wel een financiële reserve, een spaarpot dus, maar opnieuw: begrotingsregels verhinderen dat daaruit vaste lasten betaald mogen worden. 2026 geldt als een zogenaamd ‘ravijnjaar’ waarin gemeenten te maken krijgen maken met een forse terugval in inkomsten, ondanks beloofde extra middelen om de klap te verzachten, met name voor jeugdzorguitgaven. Veel gemeenten vrezen hun begroting niet op orde te krijgen. Delft verwacht dus van wel, maar dat gaat ten koste van hoognodige investeringen. Want niet alleen groeit de stad, waardoor er meer investeringen nodig zijn, op verschillende fronten is er ook ronduit sprake van ‘achterstallig onderhoud’, bijvoorbeeld als het gaat om de riolering, bruggen en andere infrastructuur, en ‘achterstand’ op voorzieningen, zoals het gebrek aan culturele ruimte in de stad en een tekort aan ruimte voor bedrijven en huisartsen. En natuurlijk is er een groot tekort aan woningen. Actuele zaken, waarvoor niet alleen de benodigde financiën, maar ook de ambtelijke ondersteuning vaak ontbreken. De gemeente heeft grote moeite met het vinden van personeel en dat heeft zijn weerslag op allerlei projecten.

Moties
De begroting lijkt dus sober te worden. Is er dan helemaal geen geld? Toch wel, want in 2024 hield Delft een ruime 13 miljoen ‘over’. Dat kun je natuurlijk in de spaarpot stoppen, maar de verschillende partijen in de gemeenteraad drongen er via moties bij het college op aan om een deel ervan te besteden, waarbij iedere partij uiteraard zijn eigen wensenlijstje had. Van de 35 moties die werden ingediend wisten er negen een meerderheid te krijgen, waaronder de oproep om te analyseren welke financiële reserves Delft heeft, welke daarvan vaststaan en welke flexibel inzetbaar kunnen zijn. Ook kreeg het college voor de opdracht het oprichten van een Woonraad, die de belangen van woningzoekenden behartigt, te onderzoeken. Er was steun voor de motie om de realisatiestimulans, extra geld van het ministerie voor betaalbare woningbouw, onder te brengen in een Fonds Betaalbaar Wonen. Verder werd het college gevraagd een ruimtelijk-economische visie tot 2045 op te stellen, waarin Delft zich positioneert als ‘technologisch en innovatief knooppunt’. Ook werd het college verzocht om in de komende begroting expliciete aandacht te geven aan Delftenaren met een laag inkomen zonder uitkering en te onderzoeken hoe hun potentieel voor werk, scholing of ondersteuning beter benut kan worden. Ook moet de Sportvisie van de gemeente geactualiseerd worden en moet het college een traject starten om bij de komende gemeenteraadsverkiezingen meer Delftenaren naar de stembus te krijgen. De meest praktische moties die werden aangenomen waren de oproep om meer watertappunten bij speeltuinen en het neerzetten van een extra vlaggenmast bij het gemeentekantoor om daar de Europese vlag te hijsen. Het waren moties waar ook het college prima mee kan leven: “Het zijn geen dingen waar we niets mee kunnen.”

Kers
Een taart is zo dun nog niet of er kan wel een kers op. De wethouders waren blij dat een aantal zaken in hun portefeuille doorgang kunnen vinden, zoals de Tijdelijke Regeling Evenementen, die wijkgerichte evenementen moet stimuleren, het project aan de Westvest, waar diverse erfgoedorganisaties een plek krijgen en waarvan de verbouwing volgend jaar begint en het bouwen van ‘buurten’, niet alleen huizen maar ook voorzieningen, in, jawel, de Gillisbuurt, waarvoor de gemeente extra geld krijgt via de Realisatiestimulans. Verder blijft ook de vergroening van de stad in combinatie met bestaande projecten, zoals de vernieuwing van de riolering of de werkzaamheden rondom Tram 1, een speerpunt.