Delfts bier, geen bier zonder graan
AlgemeenDELFT - Enkele weken geleden kwam hier de Delftse godendrank voorbij. Geproduceerd in zo’n 200 brouwerijen die voor een groot deel gelegen waren aan de Oude Delf en de Nieuwe Delf.
Door Jeroen Stolk
De eerste spreekt voor zich, de Nieuwe Delf werd gevormd door de grachten die in elkaars verlengde lagen vanaf Lange Geer tot en met de Voorstaat. Nu is een bekend gegeven dat om bier te brouwen graan nodig is. En in het geval van Delft zelfs zeer veel graan.
Waar haalde de godin Ceres haar graan vandaan? In Holland was het bijna onmogelijk te verbouwen door de drassige grond. Om die reden concentreerde men zich met name op de veeteelt.
Het graan moest dus van elders worden aangevoerd. Al in de middeleeuwen ontdekten de Hollanders dat in de landen rond de Oostzee zeer veel graan werd verbouwd en aangeboden tegen prijzen die voor onze begrippen extreem laag waren. Ook dierenhuiden, pek, teer en kruit werd uit deze gebieden aangevoerd. Maar het zwaartepunt lag vooral op graan en hout.
In tegenstelling tot wat velen denken werd Nederland niet groot door de VOC, maar vooral door de moedernegotie, zoals de Oostzeehandel werd genoemd. De moeder van alle handel.
Met Amsterdam als stapelplaats beschikte Holland over enorme voorraden graan. Goedkoop ingekocht en in tijden van schaarste met gigantische winstmarges doorverkocht. Ceres was de Hollanders dus zeer goed gezind. De voorraden waren bovendien onontbeerlijk om een constante aanvoer naar de lokale handel en consument te garanderen.
In 1845 ondervond Delft wat er gebeurt als deze aanvoer stokt. Niet alleen waren de prijzen van voedsel, door het mislukken van opeenvolgende oogsten, enorm gestegen, ook de aanvoer van graan stagneerde doordat, bij gebrek aan wind, de graanschepen vaak wekenlang op de Oostzee dobberden. Het gistte daarom in Europa en op tal van plaatsen brak er oproer uit; het broodoproer, ook wel aardappeloproer genoemd.
Zie ook ‘Delft Anders Bekeken’ deel 2 (Honger in Delft). Volgende keer duiken we dieper in de Delftse graanhandel.
