Subsidieregeling voor behoud Joods Erfgoed in Delft

DELFT - In een tijd waarin het belang van herinnering en gemeenschapsvorming meer dan ooit wordt aangekaart, zet de gemeente Delft stappen. Met een subsidieregeling richt Delft zich op de bescherming, het behoud en de beleving van Joods erfgoed in de stad. Deze regeling komt voort uit gesprekken tussen de gemeente en de Joodse gemeenschap, waarin werd nagedacht over hoe om te gaan met de erfenis van de Tweede Wereldoorlog en de rol van de gemeente daarin.

In januari 2023 besprak de gemeenteraad de resultaten van een onderzoek naar de verkoop van Joods vastgoed tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bevindingen riepen vragen op over de manier waarop de gemeente Delft handelde tegenover haar Joodse inwoners tijdens en na de oorlog. Wethouder Van Vliet beloofde de raad een voorstel, ontwikkeld in samenspraak met de Joodse gemeenschap, over mogelijke vervolgstappen. Dit voorstel zou niet alleen rekening houden met mogelijk vervolgonderzoek, maar ook een manier bieden om de historische en huidige betekenis van Joods erfgoed te erkennen. 

Erkenning 
Na intensieve gesprekken met lokale vertegenwoordigers zoals Dhr. Peters, secretaris van de stichting Behoud Synagoge Delft, en Prof. dr. Waterman, overlevende van de Holocaust, kwam een helder beeld naar voren. Aanvullend onderzoek werd niet noodzakelijk geacht, aangezien eerdere onderzoeken al een duidelijk patroon lieten zien. In plaats daarvan werd het belangrijk geacht om aandacht te besteden aan de namen, verhalen en handelingen van zowel instanties als Delftse inwoners tijdens de oorlog. “Voor de gemeenschap is het belangrijk dat er erkenning is van de kilte die Joden meemaakten”, aldus het college. “Het besef dat niet alleen instanties, maar ook de gewone mensen er zelf aan meewerkten werd tijdens de gesprekken van groot belang geacht. Dit is een onderwerp voor educatie en bewustwording.” Deze aspecten vormen nu de kern van de nieuwe subsidieregeling. “Het is daarnaast belangrijk om iets te doen rond het behoud van (ontmoetings)plekken die ook nu nog van belang zijn voor de aanwezigheid van Joodse mensen in Delft.”

Subsidieregeling
De regeling is bedoeld om initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan de verbinding van het Joods erfgoed met alle inwoners van Delft. Hierbij gaat het om activiteiten die informatief, educatief, sociaal-maatschappelijk of cultureel van aard zijn, en plaatsvinden binnen de stad. Daarnaast kunnen projecten gericht op het onderhoud, behoud of herstel van belangrijke ontmoetingsplekken rekenen op steun. Vier mogelijke onderwerpen staan centraal: herstel en behoud van de Joodse begraafplaats, verduurzaming van de synagoge, verbinding en gesprek passend binnen het herdenkingsjaar ‘80 jaar vrijheid’ in 2025, en onderzoek naar nabestaanden van holocaustslachtoffers ondersteund door de Stichting Herinneringsstenen Delft.

Zichtbaarheid en herinnering
Een van de meest tastbare uitingen is de zorg voor de Joodse begraafplaats, waar de instabiele muur dringend onderhoud nodig heeft. Dankzij cofinanciering vanuit het Rijk is er al een basis, maar de gemeente wil mogelijk met de regeling een extra duwtje in de rug geven. Ook wil de gemeente mogelijk investeren in de verduurzaming van de synagoge, een plek van ontmoeting en dialoog. “Het bestuur van de synagoge heeft aangegeven te willen onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de synagoge te verduurzamen. Het gaat hierbij om energiegebruik en comfort.” Daarnaast legt de regeling de nadruk op educatie en bewustwording. Voorstellen zoals theaterlessen, stadswandelingen langs Joodse plekken en digitale toegankelijkheid van verhalen worden overwogen. Deze initiatieven sluiten aan bij het herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid in 2025. Tot slot wordt de Stichting herinneringsstenen ondersteund door Erfgoed Delft bij hun onderzoek naar nabestaanden van Delftse holocaustslachtoffers. De Stichting Herinneringsstenen heeft tot doel om de herinnering aan de ruim 140 Joodse stadsgenoten die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd levend te houden door het plaatsen van struikelstenen vóór de woningen van degenen die destijds zijn gedeporteerd.

Financiële steun
De gemeente heeft een budget van 150.000 euro vrijgemaakt om via deze subsidieregeling in 2025 projecten te ondersteunen. Dit bedrag is afkomstig uit de reserve cultureel erfgoed en wordt specifiek ingezet voor activiteiten die het Joods erfgoed in Delft zichtbaar en beleefbaar maken. Hoewel de goedkeuring van de gemeenteraad voor een deel van dit budget nog nodig is, verwacht de gemeente geen grote obstakels.

Commissie
Tijdens de commissievergadering van afgelopen donderdag werd de subsidieregeling voor Joods erfgoed in Delft besproken. Het CDA benadrukte het belang van holocausteducatie en steun voor de Joodse gemeenschap. Onafhankelijk Delft wees op de morele plicht om Joodse erfgoedinitiatieven te ondersteunen. GroenLink riep op tot snelle uitvoering. De ChristenUnie vroeg aandacht voor struikelstenen voor niet-Joodse slachtoffers van de nazi’s, terwijl D66 en de VVD vroegen om duidelijkheid over de synagogesubsidie en snelle besteding van de middelen.

Delft op Zondag TV
Weten hoe de Delftenaar over dit onderwerp denkt? Scan de QR of ga naar Delft op Zondag TV op YouTube!