Netcongestie: Delft zoekt mogelijkheden

DELFT - Al sinds 1 januari 2026 dienen netbeheerders bij aanvragen voor een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting het prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) te hanteren. Sinds deze zomer komen alle aanvragen op een wachtlijst te staan totdat er stroomcapaciteit vrijkomt. In Delft wordt op verschillende manieren getracht om met de overbelasting van het elektriciteitsnet om te gaan.

Door: Christine Lvov

Elektriciteitsstation
Afgelopen week plaatste netbeheerder Stedin drie transformatoren in de cellen van het nieuwe elektriciteitsstation aan de Kerkpolderweg. De transformatoren zetten stroom om, zodat het naar de stroomhuisjes in de wijken kan worden doorgegeven. De plaatsing van de transformatoren vormt een belangrijke stap in de bouw van het elektriciteitsstation dat de wijken Voorhof, Tanthof en Buitenhof van stroom zal voorzien. Hiermee breidt het station het elektriciteitsnet uit, wat nodig is om netcongestie in deze wijken te voorkomen. In 2030 moet het station het oude elektriciteitsstation aan de Sadatweg gaan vervangen. Stedin begon met de voorbereidingen van de bouw van het elektriciteitsstation in 2021. Naar verwachting wordt het station in 2028 opgeleverd, maar gezien de grote drukte op het landelijke hoogspanningsnet kan het mogelijk nog niet worden benut totdat het net tussen 2032 en 2035 wordt uitgebreid.

Netcongestie
Netcongestie is een probleem dat al langer speelt. In feite spreekt men van een file op het elektriciteitsnet, waarbij weerstand ontstaat om de elektronen van A naar B te krijgen. De overbelasting van het stroomnet heeft grote gevolgen voor zowel groot- als kleinverbruikers. Sinds 1 juli worden aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen op een wachtlijst geplaatst. Dit geldt ook voor huishoudens en kleinere bedrijven. ACM heeft een prioriteringskader vastgesteld waarin staat welke projecten voorrang krijgen op het stroomnet. Voorrang wordt slechts verleend aan congestieverzachters, organisaties die nodig zijn voor nationale veiligheid en essentiële basisbehoeften. Congestieverzachters maken ruimte vrij op het net en krijgen daarmee de hoogste prioriteit. Onder organisaties die de nationale veiligheid waarborgen vallen onder meer ziekenhuizen, veiligheidsdiensten en defensie, en onder essentiële basisbehoeften verstaat het ACM onder meer woningen, scholen, het openbaar vervoer en gas-, warmte- en telecomnetten. Ook de geprioriteerde aanvragen komen echter op een wachtlijst. Pas als er weer capaciteit beschikbaar wordt krijgen deze aanvragen voorrang op andere aanvragen.

Eerder Aanvragen
Op 26 juli publiceerde ACM een procesbeschrijving voor ‘Eerder Aanvragen’. Met deze werkwijze kan een gemeente voor projecten met lange doorlooptijden, zoals woningbouw en onderwijshuisvesting, eerder in het planproces aansluitingen en transportcapaciteit aanvragen, zolang de projecten binnen 10 jaar gerealiseerd kunnen worden. Ook kan de gemeente op basis van bewijslast voor woonbehoefte of onderwijs prioriteit aanvragen. Vervolgens moet de nodige capaciteit worden vastgelegd. De vroege aanvragen moeten vóór 1 oktober worden ingediend.

Spelregels
ACM hanteert strenge spelregels voor Eerder Aanvragen. Zo mag de vastgestelde capaciteit niet in een later stadium worden aangepast en mag er binnen projecten per woning slechts 1,3kW vermogen aan KOVA worden aangevraagd. Volgens het KOVA-beleid mogen activiteiten of voorzieningen die onderdeel uitmaken van een woningbouwproject meeliften op de prioriteit voor woningbouw als ze voldoen aan bepaalde voorwaarden. Het gaat hier om voorzieningen die wel noodzakelijk zijn voor de realisatie van een woningbouwproject, maar zelf geen woonfunctie hebben. Hieronder vallen onder meer een huisartsenpost, buurthuis en horeca. Hierbij is het uitgangspunt dat de realisatie van de woningen niet van start zou gaan zonder deze voorzieningen. Het maximale KOVA-budget voor woningbouwprojecten komt neer op 7,5% van de totale energieaanvraag. Centrale voorzieningen tellen niet mee.

Noordkavel
De gemeente Delft wil ook gebruikmaken van Eerder Aanvragen. Het college liet vorige week weten het bouwprogramma van de Noordkavel, zoals beschreven in de gebiedsvisie Station Delft Campus (SDC), te wijzigen. Om te voldoen aan de voorwaarden wordt ca. 2000 vierkante meter, oorspronkelijk gereserveerd voor niet-woonfuncties, omgezet naar ruimte voor woningbouw. In de gebiedsvisie SDC werd op de Noordkavel namelijk meer dan de toegestane 7,5% van de totale energievraag opgenomen voor niet-woonfuncties. In het gewijzigde bouwprogramma worden daarom 40 extra woningen, waarvan ca. 20 middenhuur- en ca. 20 vrijesectorwoningen, opgenomen. Dit betekent dat de Noordkavel zal bestaan uit ongeveer twee derde deel betaalbare woningen. Het college stelt naast deze wijziging de gebiedsvisie SDC onverminderd als uitgangspunt te willen gebruiken voor de totale gebiedsontwikkeling rondom het station. Volgens het college is het noodzakelijk om gebruik te maken van Eerder Aanvragen, omdat de benodigde stroomcapaciteit naar verwachting pas beschikbaar komt tussen 2032 en 2035. De ontwikkelaar zou er in dat geval voor kunnen kiezen om te wachten met het realiseren van de woningen, om leegstand te voorkomen. Door prioriteit aan te vragen hoopt het college al in 2028 aan te kunnen vangen met de woningbouw.