Levenswerk Chris krijgt ereplaats in Botanische Tuin

DELFT - Wat heeft u met Delft? “Delft is gewoon een prachtige stad”, aldus Nootdorper Chris van der Sman in ‘Delft anders bekeken’, hiermee zijn motivatie verklarend om de Oude- en de Nieuwe Kerk van Delft in miniatuur in zijn achtertuin na te bouwen. 

Door: Jeroen Stolk

Als kind was Chris al diep onder de indruk van de Nieuwe Kerk te Delft en vroeg hij zich af hoe men dat in vroeger eeuwen heeft kunnen bouwen met de eenvoudige middelen die de bouwmeesters toen ter beschikking stonden. Op z’n 27e besloot Van der Sman een poging te wagen de Nieuwe Kerk in miniatuur na te bouwen. Het was niet zijn eerste object, eerder al had hij huisjes in het klein gebouwd. Als tastbare herinnering hieraan stond het eerst gebouwde huisje nog jaren te pronk in zijn achtertuin. Maar bijna niemand meer die het nog zag, want alle aandacht ging uit naar twee grote blikvangers; de Oude- en Nieuwe Kerk. Regelmatig stopten passanten bij het afgesloten tuinhek om tussen de spijlen door de replica van de Nieuwe Kerk te bewonderen. Na de twee Delftse kerken volgde ook nog de Dom van Utrecht. Deze verhuisde enkele jaren geleden naar die stad, want Chris wil zijn levenswerk veiligstellen. Decennialang was de gepensioneerde huisschilder in de weer met het fabriceren van de bouwsteentjes, de ornamenten en al het andere dat benodigd is om de bedehuizen na te bouwen. Tot in de kleinste details komen zijn replica’s overeen met de werkelijke bouwwerken. Met engelengeduld heeft Chris van der Sman honderdduizenden bouwsteentjes gemaakt. Hij bouwde zijn kerken op een schaal van 1:20, maar desondanks zijn ze groot genoeg om van een afstand waar te nemen. Dit leidde ertoe dat op een kwade dag een gemeenteambtenaar zich aan zijn voordeur vervoegde met de mededeling dat dit alles niet zomaar was toegestaan. Van der Sman liet zich er niet door uit het veld slaan en maakte een afspraak met de wethouder, waarna alles snel geregeld was. Wie denkt dat Van der Sman een devoot kerkganger is slaat de plank behoorlijk mis. Zijn enige kerkgang was naar de godshuizen in zijn eigen achtertuin. Bijzonder aan het werk van de Nootdorper is dat hij nooit bouwtekeningen gebruikt heeft. Alles bouwde hij na aan de hand van zijn eigen waarnemingen met behulp van (lucht)foto’s. Na de voltooiing van de Nieuwe Kerk ging Chris meteen aan de slag met de Oude Kerk. De eer om de eerste steen te leggen was natuurlijk aan zijn vrouw, zij had dat immers ook gedaan bij de replica van de Nieuwe Kerk (op 21 juli 1962). Het nabouwen van kerken is een geduldwerkje; de Nieuwe Kerk kostte de bouwer 25 jaar en de Oude Kerk 23 jaar. Met recht kun je spreken van zijn levenswerk. Werk dat je niet zomaar afbreekt en weggooit. Het was daarom zaak een goede bestemming voor de bouwsels te vinden. Madurodam? Helaas, Madurodam kent een bouwschaal van 1:25, waardoor de kerken van Van der Sman te groot zijn. Na een moeizame weg is uiteindelijk de Nieuwe Kerk 30 juli jl. naar de Botanische Tuin in Delft verhuisd. Een behoorlijke operatie waarbij het haantje door takken van de toren werd gerukt. Om 20.30 uur reed het bijzondere transport stapvoets Nootdorp uit. Af en toe moest een medewerker ‘in de toren’ klimmen om te checken of het gevaarte wel onder stoplichten en andere objecten door kon, zoals bij het entree in Delft bij de Schoemakerstraat. Pas na elf uur ‘s avonds zat het ritje van 65.000 euro erop (met bijkomende kosten van 130.000 euro). Nu moest het kunstwerk, want zo mogen we het gerust noemen, nog de Botanische Tuin in getakeld worden. Met zorg was een goede locatie gekozen, dicht bij de straat en niet teveel begroeiing. De betonnen fundering lag al klaar. Om beschadiging te voorkomen werd het godshuis van bijna vijf en een halve meter hoog beschermd door een stalen frame en wat houtwerk. Na de Dom is nu ook de Nieuwe Kerk veilig gesteld en is het alleen nog zoeken naar een plek en fondsen voor de Oude Kerk. Want die hoort ook in Delft thuis.