Delft wapent zich tegen hittestress

DELFT - Delft beleeft opnieuw een warme zomer, en dat brengt voor veel inwoners de dringende behoefte met zich mee om verkoeling te zoeken. Zwemmen in de natuur is dan een populaire optie, en in Delft is de grote plas van recreatiegebied Delftse Hout een geliefde plek. Begin deze maand werd deze zwemplek echter getroffen door zwemmersjeuk, wat leidde tot een negatief zwemadvies. Inmiddels is er goed nieuws: de waarschuwing is opgeheven. Het incident laat wel zien hoe kwetsbaar onze natuur is tijdens hete zomers. Hoe bereidt de gemeente Delft zich voor op een toekomst waarin hitte vaker voorkomt? 

Door Cheyenne Toetenel

“We hebben de afgelopen jaren ontzettend veel gedaan om de waterkwaliteit van de Delftse Hout te verbeteren”, zegt wethouder Frank van Vliet van Klimaat, Cultuur en Openbare ruimte. “Wat veel mensen niet weten, is dat de kwaliteit over het algemeen heel goed is. Maar zwemmersjeuk, waar we de afgelopen weken mee te maken hadden, is lastig te voorkomen. Het blijft een natuurlijk verschijnsel.” Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door larven van een parasiet die via vogelpoep in het water terechtkomen. Deze larven gebruiken slakjes als tussengastheer, en kunnen bij mensen die zwemmen jeuk en huidirritatie veroorzaken. Het Hoogheemraadschap van Delfland, dat het water controleert, liet donderdag weten dat er bij de meest recente meting geen larven meer zijn aangetroffen. Daarmee is het negatieve zwemadvies voor de Delftse Hout opgeheven, nog net voor de start van de zomervakantie.

Blauwalg
Hoewel de gemeente natuurlijke verschijnselen zoals zwemmersjeuk of blauwalg nooit volledig kan uitsluiten, werkt Delft actief aan verbetering van de waterkwaliteit van de Delftse Hout. “Zo is de plas gebaggerd en zijn bomen langs de waterkant weggehaald om bladval in het water te beperken”, vertelt de wethouder. “Natuurvriendelijke oevers zijn aangelegd en met vissers zijn afspraken gemaakt om niet bij te voeren, omdat dit de waterkwaliteit verslechtert.” Een opvallend experiment is de inzet van een pomp om het water in beweging te houden. “Stilstaand water is gevoeliger voor problemen zoals blauwalg.” Daarnaast worden hondenbezitters gewezen op het opruimen van uitwerpselen, en worden ganzen bestreden door eieren niet te laten uitkomen. “We krijgen ook best wel veel ideeën van bewoners zelf over hoe we de grote plas zouden kunnen verbeteren. Die ideeën zien we en nemen we serieus, maar helaas is niet elk idee mogelijk. Veel voorstellen hebben we al onderzocht of eerder uitgeprobeerd, maar bleken in de praktijk niet effectief. We blijven samen met het Hoogheemraadschap en wetenschappers kijken wat nog meer mogelijk is. Een definitieve oplossing voor het blauwalgprobleem hebben we helaas nog niet gevonden, maar ik ben er wel van overtuigd dat de genomen maatregelen hebben bijgedragen om de periode te beperken waarin dit fenomeen zich voordoet in Delftse Hout. Dat is een positief resultaat.”

Verkoelende alternatieven
Toch blijft de vraag: waar kun je naartoe als het even niet mogelijk is om te zwemmen in Delftse Hout? “Op www.zwemwater.nl kunnen mensen altijd checken waar het veilig is om te zwemmen”, vertelt Van Vliet. “Een alternatief in de buurt is de Dobbeplas. Ook het strand is goed bereikbaar met het openbaar vervoer, onder andere via tramlijn 1 en de Hoekse Lijn via Schiedam.” Voor kinderen zijn de vernieuwde waterspeeltuinen BuytenDelft en Tanthof veilige en aantrekkelijke alternatieven. “We hebben als gemeente flink geïnvesteerd in de vernieuwing van beide speeltuinen”, aldus Van Vliet. “Ze zijn inclusief, toegankelijk voor alle kinderen, en bieden zowel waterplezier als schaduw. Perfect tijdens hete dagen.” Daarnaast leeft er bij veel Delftenaren al jaren de wens voor een buitenzwembad. De gemeente onderzoekt momenteel de haalbaarheid daarvan. “We komen na de zomer met resultaten en een voorstel voor de gemeenteraad.”

Hittebestendige stad
De zorgen over zwemwater zijn slechts een symptoom van een groter probleem: hittestress. De klimaatverandering zorgt ervoor dat zomers langer, heter en droger worden. Delft speelt daar actief op in, vertelt Van Vliet. “We willen als stad weerbaarder worden tegen hitte. Groen speelt daarin een hoofdrol. Bomen zijn als natuurlijke airco’s; onder een boom kan het zomaar acht graden koeler zijn dan op een kale stoep.” De stad wordt op veel plekken vergroend, onder meer bij de herinrichting van Hof van Delft waar recent de riolering is vernieuwd. “Daarbij zijn meteen struiken en bomen toegevoegd. Ook schoolpleinen worden vergroend met steun van de gemeente, en op diverse plekken worden watertappunten geplaatst. We zorgen dat steeds meer huizen worden geïsoleerd, wat niet alleen in de winter helpt, maar ook om de hitte buiten te houden in de zomer.” Bovendien kunnen inwoners die hun eigen tuin of dak willen vergroenen rekenen op hulp via het project ‘Klimaatmaat’. “De helft van de ruimte in Delft is in handen van inwoners”, benadrukt Van Vliet. “Dus we kunnen het alleen samen doen.” Ook op het gebied van bouwen is er aandacht voor het klimaat. “Nieuwbouwprojecten moeten klimaatadaptief zijn met aandacht voor waterberging en groen.”

Hitteplan
Ook gedrag en sociale weerbaarheid zijn belangrijk tijdens hittegolven. “We zijn bezig met een hitteplan dat dit najaar gepresenteerd wordt”, vertelt Van Vliet. “Dat gaat niet alleen over schaduwplekken en drinkwatervoorzieningen, maar ook over voorlichting en omzien naar elkaar. Ouderen zijn bijvoorbeeld extra kwetsbaar bij hitte.” Denk ook aan eenvoudige maar doeltreffende maatregelen, zoals gratis zonnebrandcrème op plekken waar veel mensen buiten zijn. Of het creëren van ‘koele routes’: fietspaden en wandelroutes die zoveel mogelijk in de schaduw liggen, zodat mensen comfortabel boodschappen kunnen doen of naar hun werk kunnen fietsen. “We werken stap voor stap aan een stad die beter bestand is tegen de hitte van de toekomst.”