Delft schetst toekomst voor religieus erfgoed

DELFT - In samenwerking met Delftse geloofsgemeenschappen heeft de gemeente Delft, ondersteund door bureau COUP, een gebedshuizenvisie opgesteld: de toekomstvisie religieus erfgoed. Het Rijk heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld, wegens de ontkerkelijking van de Nederlandse samenleving en de gevolgen die deze ontwikkeling zou kunnen hebben voor het behoud van religieuze gebouwen. De kernwaarden van de toekomstvisie bestaan uit het koesteren en zichtbaar maken van gebedshuizen in Delft en het bevorderen van de verbinding tussen de eigenaren, gebruikers en de gemeente.

Voor het opstellen van de visie is de gemeente in 2022 onder meer begonnen met het inventariseren van de religieuze gebouwen. Hieruit kwam een bestand voort van 43 gebedshuizen, die allen een eigen paspoort hebben gekregen. In dit paspoort staan basisgegevens als de locatie, de monumentale status, de oppervlakte, het bouwjaar en de gebruiksdoeleinden, zowel voormalig als huidig, van het gebouw. Daarnaast wordt per gebouw een samenvatting gegeven van de cultuurhistorische waarde. 

De gemeente is tevens in gesprek gegaan met de eigenaren en gebruikers van de gebouwen, en zelfs met religieuze organisaties die geen gebouw in hun bezit hebben. De centrale vraag in deze gesprekken luidde als volgt: “Hoe borgen we het religieuze erfgoed in Delft nu en in de toekomst?” Om deze vraag juist te kunnen beantwoorden, werd eerst een antwoord geformuleerd op deelvragen rondom de collectie van religieuze gebouwen en hun cultuurhistorische waarde, de huidige situatie van geloofsgemeenschappen en hun visie voor de toekomst, en de rol die religieuze gebouwen spelen in hun omgeving en in de gemeenschap. Het doel van de gesprekken was niet alleen om de wensen, behoeften en ideeën van gebruikers en eigenaren in kaart te brengen, maar ook om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om gebiedsgericht te werken en de toekomstvisie aan te doen sluiten op het Stedelijk Programmeren. 

Bevindingen
Uit het onderzoek van de gemeente zijn enkele bevindingen voortgekomen die de basis vormen voor de toekomstvisie. Zo werd ten eerste erkend dat de maatschappelijke waarde van gebedshuizen in Delft uniek is, maar ook dat de fysieke bijdrage aan hun omgeving op aanzienlijke waarde moet worden geschat. Daarnaast bleek onder eigenaren en geloofsgemeenschappen de ambitie te bestaan om gebedshuizen toegankelijker te maken voor de buurt en middels nevenbestemmingen aanvullende inkomstenbronnen te realiseren. Dankzij de landelijke ontkerkelijking ervaren veel eigenaren van dan wel niet monumentale gebedshuizen uitdagingen om de gebouwen te onderhouden, en ook geloofsgemeenschappen kunnen de extra inkomsten gebruiken voor de toenemende kosten voor onderhoud en energieverbruik. Momenteel zijn 28 van de 43 gebedsgebouwen in Delft in gebruik. De verwachting is dat dit aantal over vijftien jaar zal zijn teruggelopen naar slechts 15 van de 43, tenzij er manieren kunnen worden gevonden om de religieuze activiteiten te combineren met nevenfuncties. Ook de gemeente meent dat het toekomstbestendig maken van gebedshuizen voornamelijk bereikt kan worden door het verbreden van de functie van de gebouwen.

Verbreden van functie
De gemeente ziet verschillende kansen voor religieuze gebouwen in Delft op het gebied van culturele, economische, sociale en stedelijke ontwikkeling. Zo kunnen de gebouwen bijvoorbeeld dienen als locaties voor culturele activiteiten en evenementen en daarmee bijdragen aan het culturele aanbod en toerisme van de stad. Daarnaast spelen de gebedshuizen een belangrijke rol in de lokale economie en kunnen zij bij herbestemming functies als ateliers of creatieve werkplekken vervullen. Op sociaal-maatschappelijk vlak bevorderen de gebouwen de sociale cohesie door ontmoetingsplekken te bieden en vrijwilligerswerk te stimuleren. Dit is cruciaal voor het welzijn van kwetsbare groepen in de samenleving. De gemeente ziet tevens mogelijkheden om de gebouwen te integreren in het sociaal beleid en vastgoedbeleid, bijvoorbeeld door buurtfuncties onder te brengen in gebedshuizen. Tot slot onderzoekt de gemeente de potentie van religieuze gebouwen voor vernieuwende woonvormen, mits passend binnen de stedelijke context.

Onder de concrete plannen wordt onder meer een platform voor overleg tussen gemeente en eigenaren, met een jaarlijks evenement voor kennisuitwisseling, genoemd. Het koppelen van vraag en aanbod van ruimtegebruik, ondersteund door een zoek- en boeksysteem, wordt tevens als wenselijk beschouwd. Ook ziet de gemeente de mogelijkheid om deel te nemen aan het Landelijk Fonds Religieus Erfgoed en aandacht te besteden aan verduurzaming via een samenwerking met TU Delft.

Commissie
Afgelopen donderdag besprak de commissie Economie, Financiën en Bestuur de toekomstvisie. CDA, ChristenUnie en Hart voor Delft kondigden aan dat ze in de raadsvergadering op 17 september bij dit voorstel wellicht moties of amendementen indienen. Dat betekent dat de gemeenteraad in die vergadering verder praat over dit onderwerp.