Podwalk ‘Joodse Verhalen uit Delft' brengt herinneringen tot leven
DELFT - Het eten staat net bij de familie Selowski op tafel als op die noodlottige 5e maart 1943 wordt geklopt. Nog voordat de familie beseft wat er gebeurt zitten ze al in de overvalwagen richting het politiebureau op de Oude Delft. Het eten blijft onaangeroerd op tafel staan. De dag erop moeten ze zelf een kaartje kopen voor de trein naar Westerbork. Amper een week later zijn ze dood. Vermoord in Sobibor.
Door Esdor van Elten
Het is één van de verhalen uit de nieuwe podwalk ‘Joodse Verhalen uit Delft’ die maandag 11 mei op het stadhuis werd gepresenteerd. Een podwalk is te beschouwen als een ‘wandeling met ondertiteling’. In dit geval langs herinneringen aan Joods Delft. Terwijl je de wandeling loopt hoor je verhalen over wat er gebeurd is op de plaatsen waar je langs loopt. “Verhalen die kunnen verbinden, juist in een samenleving die polariseert”, aldus wethouder Frank van Vliet. De podwalk komt voort uit gesprekken met de Joodse gemeenschap n.a.v. onderzoek naar hoe na de oorlog met Joden en Joods vastgoed is omgegaan. Niet bepaald goed, is de conclusie. Veel overlevenden uit de concentratie- en vernietigingskampen werden bij thuiskomst kil ontvangen en verloren alles wat ze hadden. “We moeten deze verhalen doorvertellen”, aldus de wethouder. Niet alleen oorlogsverhalen, maar vooral verhalen uit de gemeenschap. Bijvoorbeeld over het ontstaan en de betekenis van de synagoge aan de Koornmarkt.
‘Intens’
Iris de Geus, medewerker educatie bij Erfgoed Delft, leidde de presentatie en liet fragmenten uit de podwalk horen. Over de familie Jeidels bijvoorbeeld. Irene Jeidels, inmiddels ruim 97 jaar en aanwezig bij de presentatie, vertelt in de podwalk over haar ervaringen in de oorlog, die ze zich nog goed kan herinneren. Over hoe het leven voor Joden steeds meer werd beknot; zwembad, park, café, allemaal ‘verboden voor joden’. Het zijn de kleine details die het verhaal soms nog vernederender maken, zoals het al eerder genoemde feit dat de gedeporteerde Delftenaren zelf hun kaartje voor de trein moesten betalen. Dat gold ook voor de verplichte gele ster die ze op hun kleding moesten dragen. Die werden verkocht in een Joodse kledingzaak.
Beklemmend
“Een beklemmend verhaal”, vindt Gabriëlle Struijk van Stichting Herinneringsstenen Delft. De stichting werkte mee aan de podwalk. Zo namen Gabriëlle en Willem-Jan Pijnacker Hordijk, die geregeld rondleidingen door ‘Joods Delft’ geeft, de makers mee langs de verschillende locaties. Die makers, dat is een team van de Evangelische Omroep EO). Tom Mikkers vertelde over het project: “Het is de tweede podwalk langs Joodse herinneringen die het team gemaakt heeft. De eerste was in Nijmegen. De podwalk krijgt een plekje in de wandelapp van de NPO en is volgens Mikkers een heel goed middel om verhalen door te geven: “De combinatie van de verhalen horen en op de plek zelf aanwezig zijn is intens.” Dat komt mede omdat de stemacteurs het verhaal ‘geloofwaardig en dichtbij’ brengen. “En dat moet ook, vinden de makers: “Herinneren vraagt inspanning.” Behalve voor wandelaars en mensen die geïnteresseerd zijn in geschiedenis, is de podwalk ook nadrukkelijk bedoeld voor jongeren. Stichting Herinneringsstenen Delft gaat de podcast ook aan Delftse scholen aanbieden, als onderdeel van de educatiekist.
Struikelstenen
Met de familie Selowski werden 140 Delftenaren door de Duitsers gedeporteerd en vermoord. Voor 73 van hen liggen er inmiddels ‘struikelstenen’ in Delft. Binnenkort worden er 13 bijgelegd en de stichting hoopt in 2027 alle 140 slachtoffers zo’n eerbetoon te hebben gegeven. Maar daar moet nog wel veel onderzoek en werk voor verricht worden.