Deel 1 Jongeren – Grote beloften
Dit is een onderzoek naar ‘jongeren en werk’ in de wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof-West. Van de Delftse jongeren die niet werken en niet leren woont een groot deel in Delft-West. Wat doet het project ‘Wij West’ voor hen? Het resultaat zijn vier artikelen: Grote beloften, Jongerenactiviteiten, De politiek, De balans.
Door Willem de Bie
In Delft wordt al jaren gesproken over kansen voor jongeren in de wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof-West. Minder uitval op school, meer stages, échte banen in de buurt. Met ‘Wij West’ wil Delft die belofte eindelijk waarmaken: niet langer een reeks losse projecten, maar een langjarig gebiedsprogramma dat wonen, veiligheid, onderwijs, zorg, cultuur en werk in samenhang aanpakt.
Het is simpel gezegd, maar lastig te doen: gelijke kansen ontstaan niet vanzelf. Daarom moet de aanpak dichtbij genoeg zijn om op straat en achter de voordeur verschil te maken, én tegelijk stevig genoeg om niet telkens opnieuw te beginnen als een subsidie stopt.
Wat is Wij West precies?
Wij West is de Delftse aanpak binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV), een initiatief van de Rijksoverheid dat zich richt op het verbeteren van de leefbaarheid, veiligheid en bestaanszekerheid in twintig kwetsbare stedelijke gebieden. Delft-West is in 2022 aan het NPLV toegevoegd. In 2023 is de koers vastgelegd in een startdocument en daarna verder uitgewerkt in een gebiedsplan dat richting geeft voor totaal 20 jaar. Dat lange perspectief is geen luxe: wie kansengelijkheid, gezondheid, veiligheid en toekomstperspectief wil vergroten, moet verder kijken dan één raadsperiode.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
De organisatie van Wij West is bewust opgezet als een netwerk, waarin overheden, maatschappelijke organisaties, woningbouwcorporaties, onderwijs, bedrijfsleven en bewoners samenwerken. Bovenin staat de Alliantieraad. Die stuurt op de ontwikkelingsrichting, het ambitieniveau en de inhoudelijke en financiële hoofdlijnen. Maar de Alliantieraad is niet één ‘directie’ die over alles beslist. Partners blijven verantwoordelijk binnen hun eigen domein, met eigen – wettelijke - taken en eigen budgetten.
Onder de Alliantieraad werkt een programmabureau dat de samenwerking dagelijks aanjaagt, helpt afspraken na te komen en monitort of het programma op koers ligt. Het programmabureau faciliteert en verbindt, maar is niet automatisch eigenaar van alle interventies: de alliantiepartners zijn primair verantwoordelijk voor uitvoering; het programmabureau ondersteunt, jaagt aan en bewaakt ook dat de bewonersstem zwaarder meeweegt.
Twee petten
De gemeente heeft hierbij twee petten op. Als partner doet de gemeente mee in de alliantie. Maar voor voorstellen die gemeentelijke inzet of geld vragen wordt de normale route van het democratische bestuur gevolgd, via het college en de gemeenteraad. De raad houdt het budgetrecht over de gemeentelijke bijdrage én de controlerende taak. Daarom hoor je in raadsdebatten de roep om ‘meer grip’: wie beslist wanneer, op basis van welke informatie, en wat gebeurt er als resultaten achterblijven.
Hoeveel geld gaat er om?
De belangrijkste geldpot is de Regio Deal Delft-West (‘Wij West Sterker’). Daarin zit maximaal 24,6 miljoen euro: 12,3 miljoen van het Rijk en minstens 12,3 miljoen uit de regio. Het geld gaat naar drie sporen: jeugd/onderwijs (10,6 miljoen), wonen en leefomgeving (6,7 miljoen) en werk, meedoen, ondernemerschap (6,63 miljoen). De gemeente Delft beheert het rijksdeel en verdeelt het over projecten.
De regionale bijdrage is deels geld van de gemeente. In 2025 was dat bijna 540 duizend Euro uit de gemeentelijke reservering Delft-West. Daarnaast stelt de gemeente uren van personeel beschikbaar. Dat doen ook de andere partijen, zoals scholen, welzijn, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en ondernemers. Het gaat dus om geld maar ook om bijdragen “in natura”: inzet van personeel, mensen, locaties en expertise. Bovendien bestaan er in Delft-West naast de Regio Deal nog meer regelingen die gedeeltelijk hetzelfde doel ondersteunen.
De financiering is ingewikkeld en deels ondoorzichtig. Vooral de inzet van andere partijen: waar wordt duidelijk hoeveel ‘Wij West-geld’ - uren, kosten - zij daadwerkelijk aan het project besteden?
Voor bewoners maakt het uiteindelijk weinig uit wat uit welk potje komt: zij willen vooral merken dat er in de wijk echt iets verbetert, en dat duidelijk is wie het organiseert en wie je daarop kunt aanspreken.
Het tijdpad: van fundament naar uitvoering
In het tijdpad worden drie fasen onderscheiden. 2023 was het startjaar: fundamenten leggen, gezamenlijke koers bepalen en de voorwaarden op orde brengen om rijksmiddelen te kunnen inzetten. 2024 was het eerste uitvoeringsjaar: de eerste gezamenlijke acties gingen van start en de samenwerking tussen partners moest zich bewijzen in de praktijk. 2025 is de fase waarin het programma moet landen: wat werkt opschalen, wat niet werkt aanpassen, en tegelijk het vertrouwen van bewoners winnen met zichtbare resultaten.
Wij West werkt met een meerjarige uitvoeringsagenda, met daarbinnen jaarlijks een voortgangsrapportage. Het idee daarachter is logisch: koers houden op hoofdlijnen, maar wel elk jaar leren, bijsturen en verantwoorden.
Welke organisaties zijn aangehaakt?
Wij West is breed omdat de opgave breed is. Vandaar de samenwerking tussen gemeente, Rijk, woningcorporaties, onderwijs, zorg en welzijn, cultuur, ondernemers en bewonersvertegenwoordiging. Op plekken in de wijk wordt dat zichtbaar in samenwerking rond wijkvoorzieningen en ontmoetingsplekken, met partners uit welzijn, jeugd, bibliotheek, cultuur en bewonersinitiatieven. Op het gebied van onderwijs en werk gaat het om scholen, mbo, hbo, werkgevers en leer-werkorganisaties die jongeren aan praktijkleren, stages en werk moeten helpen.
Belangrijker dan een namenlijst is de logica erachter: in dit model is er niet één ‘hoofdleverancier’. De bedoeling is dat scholen, wijkvoorzieningen, werkgevers en hulpstructuren niet allemaal hun eigen route tekenen, maar dat jongeren een herkenbare lijn ervaren: van binnenlopen en begeleiding naar praktijkleren, stage, leerbaan en werk.
Jongeren: de route van school naar werk
In programmateksten komt steeds dezelfde belofte terug: als de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt beter wordt, stijgen jongerenkansen in Delft-West. Daarom zit de jongerenroute vooral op twee sporen. Het ene spoor richt zich op kansengelijkheid in jeugd en onderwijs (begeleiding, ondersteuning, betere aansluiting). Het andere spoor gaat over werk, meedoen en ondernemerschap Denk aan leer-werkplekken, praktijkleren, routes naar banen, ondersteuning van ondernemerschap.
Op papier klinkt dat vanzelfsprekend. In de praktijk is juist de stap van ‘een plek waar je kunt binnenlopen’ naar ‘een plek waar je echt aan het werk komt’ het lastige stuk. Dáár moet Wij West zich bewijzen: niet alleen in mooie woorden, maar in aantallen, in doorstroom en in baanbehoud. De jeugdwerkloosheid is hoog…
Dicht bij de wijk, ver van de keukentafel
En daar zit meteen de spanning die in Wij-West telkens terugkomt. De constructie is groot, de ambities zijn langjarig, de financiering is stevig, maar veel bewoners zien nog niet altijd wat het concreet betekent in hun straat en wijk. Sommige bewonersorganisaties en bewoners hebben publiekelijk aangegeven dat hun inbreng onvoldoende terugkomt in keuzes. En in de gemeenteraad keert steeds dezelfde controlevraag terug: wat merken bewoners er nu echt van, en hoe toon je dat aan met vergelijkbare cijfers en een eerlijk verhaal?Wij-West is gebouwd op lange adem, maar een programma van jaren heeft juist in de eerste fase houvast nodig: heldere rollen, transparante verantwoording en een route die jongeren daadwerkelijk kunnen vinden. In de volgende delen van deze serie zoomen we in op die route. Waar kunnen jongeren binnenlopen? Wat gebeurt er na het eerste contact? En welke schakels maken het verschil tussen een activiteit die vooral een veilige plek is en een route die eindigt in opleiding en werk? Wordt vervolgd.
Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door Mediafonds Delft.
