Een ludiek standbeeld

18 december 2022, 10:00 Algemeen

Heeft u dat ook weleens? Dat u een woord tegenkomt en benieuwd bent naar de herkomst ervan? Wat dacht u van het woord ‘dukdalf’? 

Door Jeroen Stolk

Een soort meerpaal, die als een in het zwart geklede man, star en onwrikbaar met z’n voeten in het water staat. Met om zijn nek een witte kraag waarom de lus van een scheepstouw gegooid dient te worden. Doet u dat aan iemand denken? Was er niet, heel lang geleden, een man in de Nederlanden die als zodanig gekleed ging en die men het liefst een strop om zijn nek had gehangen? Een man, star en onwrikbaar, met zijn voeten in het Hollandse water. Hij was een Spaanse hertog, een ‘duque’ dus. Beter bekend als de hertog van Alva (duque d’Alv). Deze don Fernando Álvares de Toledo y Pimentel, zwaaide in opdracht van de Spaanse koning de scepter over de Nederlanden. Dit deed hij met ijzeren vuist. Zowel in Nederland als in Engeland wordt hij beschouwd als de personificatie van het kwaad. Ook vond men hem laf omdat hij liever de confrontatie op het slagveld uit de weg ging en er de voorkeur aan gaf vijandelijke troepen uit te putten alvorens toe te slaan. In retrospectief moeten we dit echter iets genuanceerder zien. Alva is allang uit de Nederlanden verdwenen, maar de dukdalf staat, als een ludiek standbeeld, nog altijd met de voeten in het Hollandse water.